*** RUINA ZAMKU KSI*犴EGO W 名IECIU ***

.

STRONA G紟NA

ZA GRANIC

GALERIA

MAPY

KONTAKT

SHIRO & BASIA

名IECIE

ruina zamku ksi捫璚ego

RUINA ZAMKU KSI*犴EGO W 名IECIU, WIDOK OD P茛NOCY

DZIEJE ZAMKU

OPIS ZAMKU

ZWIEDZANIE


M

urowany zamek w 安ieciu stanowi przypuszczalnie ini­cja­ty­w bu­dow­la­n ksi­cia 鈍id­ni­cko-ja­wor­skie­go Ber­nar­da (zm. 1326) lub je­go m這d­sze­go bra­ta Hen­ry­ka I (zm. 1346). Wzmian­ko­wa­ny po raz pierw­szy w 1329 ro­ku ja­ko cas­trum Swe­ta ze­sp馧 wa­row­ny pe­ni po­cz徠­ko­wo funk­cj jed­ne­go z og­niw sys­te­mu obron­ne­go okr­gu Kwi­sy za­bez­pie­cza­j­ce­go po­逝­dnio­wo-za­chod­nie ru­bie­瞠 奸­ska przed za­gro­瞠­niem cze­skim, strze­瞠 r闚­nie szla­ku han­dlo­we­go pro­wa­dz­ce­go z ㄆ­篡c do Lu­ba­nia, i da­lej do Je­le­niej G­ry. W ro­ku 1337 na mo­cy uk豉­du za­war­te­go z kr­lem Czech Ja­nem Luk­sem­bur­skim (zm. 1346) ksi­輳 Hen­ryk I prze­ka­zu­je mu cz窷 dziel­ni­cy 逝­篡c­kiej wraz z zam­kiem, otrzy­mu­j帷 w za­mian pra­wo do do­篡­wot­nie­go w豉­da­nia ksi­stwem g這­gow­skim, a wraz z nim sta­tus naj­po­t篹­niej­sze­go w owym cza­sie w豉d­cy pia­stow­skie­go na 奸­sku. Pod pa­no­wa­niem cze­skim wa­row­nia tra­ci swo­j po­zy­cj, wpierw stra­te­gicz­n (po­nie­wa nie jest ju wa­row­ni gra­nicz­n), a nie­d逝­go po­tem r闚­nie eko­no­micz­n, gdy pro­wa­dz­cy w jej po­bli­簑 szlak zo­sta­je ze­pchni­ty do ran­gi dru­go­rz璠­nej dro­gi (je­go funk­cje przej­mu­je Via Re­gia – dro­ga kr­lew­ska prze­bie­ga­j­ca przez Zgo­rze­lec).



WIDOK RUIN Z LOTU PTAKA OD POΣDNIOWEGO ZACHODU


HISTORYCZNE NAZWY MIEJSCOWO列I

Sweta (1329), Zwet (1337), Schewerthe (1346)
Swete (1398), Swethaw (1399), Schwerta (1536)
Schwertburg (przed 1945), Swarat闚 (1945), 安iecie (od 1947)


PRZED BRAM WEJ列IOW

W

drugiej po這wie XIV stulecia 安iecie prze­cho­dzi, za­pew­ne ja­ko len­no, w po­sia­da­nie cze­skich ro­d闚 ry­cer­skich. Od 1385 ro­ku znaj­du­je si ono w r­kach Hein­ri­cha von Uech­tritz (zm. ok. 1427) i od­t康 a do 1638 pe­ni funk­cj sie­dzi­by przed­sta­wi­cie­li r騜­nych li­nii te­go szla­chec­kie­go ro­du. W Wiel­ka­noc 1527 wy­bu­cha na zam­ku po­瘸r, pod­czas kt­re­go znisz­cze­niu ule­ga ca­貫 ar­chi­wum zam­ko­we, m造n i sto­j­ca nie­opo­dal kar­czma, a dzie­dzicz­ka Ka­the­ri­ne von Uech­tritz i jej dzie­ci cu­dem uni­ka­j 鄉ier­ci w p這­mie­niach. To dra­ma­tycz­ne wy­da­rze­nie sta­no­wi im­puls do prze­bu­do­wy wa­row­ni, a tak­瞠 mo­der­ni­za­cji jej umoc­nie w ce­lu do­sto­so­wa­nia ich do pro­wa­dze­nia aktyw­nej obro­ny ar­ty­le­ryj­skiej.



WIE涉 MIESZKALNA, WIDOK OD STRONY WSCHODNIEJ

P

o 1638 zamek nale篡 do rodziny von Meu­rer, by w ro­ku 1665 przej嗆 na w豉­sno嗆 nie­ja­kie­go Da­nie­la von Lö­ben. Dzie­dzi­czy po nim Fer­di­nand Adolph (zm. 1705), a na­st瘼­nie Jo­han­ne Vic­to­ria Tu­gend­reich von Lö­ben (zm. 1747), 穎­na ksi­cia Kur­lan­dii Mau­ry­ce­go Sas­kie­go (sy­na kr­la Au­gu­sta II Moc­ne­go, zm. 1733), kt­ra w 1719 ro­ku sprze­da­je 安ie­cie wraz z oko­licz­ny­mi zie­mia­mi feld­mar­sza­ko­wi kr­lew­skie­mu Ja­ko­bo­wi Hein­ri­cho­wi Flem­min­go­wi (zm. 1728). Mniej wi­cej w tym cza­sie za­mek do­鈍iad­cza ko­lej­ne­go po­瘸­ru, co zmu­sza je­go w豉­軼i­cie­li do pod­j­cia wy­si­ku fi­nan­so­we­go w ce­lu na­pra­wy po­wsta­造ch znisz­cze. Re­kon­struk­cji wn皻rz i wy­po­sa­瞠­nia to­wa­rzy­szy bu­do­wa we wschod­niej cz­軼i dzie­dzi­ca wy­god­ne­go ba­ro­ko­we­go dwo­ru, kt­ry ra­dy­kal­nie zmie­nia cha­rak­ter ca­貫j bry­造 zam­ko­wej.



ZAMEK WRAZ Z BAROKOWYM DWOREM NA POCZT紟CE Z LAT 20. XX WIEKU


OBECNIE DW紑 JEST JU KOMPLETN RUIN

W

1725 roku maj徠ek 安iecie nabywa od Flem­min­ga pol­sko sas­ki mi­ni­ster Jan Ka­zi­mierz Ray­sky. Czte­ry la­ta p騧­niej tra­ci go jed­nak w wy­ni­ku kon­fi­ska­ty prze­pro­wa­dzo­nej przez Au­gu­sta Moc­ne­go, kt­ry po­tem za kwo­t 52,000 ta­la­r闚 prze­ka­zu­je oko­licz­ne zie­mie w r­ce Wol­fa Adol­pha von Gers­dorff (zm. 1749), sak­so­skie­go ge­ne­ra­豉 i in­spek­to­ra ka­wa­le­rii. Po 鄉ier­ci ge­ne­ra­豉 lo­kal­ne do­bra dzie­dzi­czy (ma­這­let­ni w闚­czas) sio­strze­niec Adolph Tru­gott von Gers­dorff (zm. 1809), przy­sz造 fi­lan­trop, przy­rod­nik i na­uko­wiec zaj­mu­j­cy si zja­wi­ska­mi zwi­za­ny­mi z elek­trycz­no­軼i atmo­sfe­rycz­n. Nie miesz­ka on oczy­wi­軼ie na zam­ku, lecz w ro­dzin­nym ma­j徠­ku Ren­gens­dorff, a p騧­niej w pi瘯­nym pa­豉­cu w Po­bied­nej. W tym cza­sie stan tech­nicz­ny wa­row­ni jest ju tak z造, 瞠 oko­這 1760 ro­ku zo­sta­je ona osta­tecz­nie opusz­czo­na.



WIE涉 WE WSCHODNIEJ CZ呇CI ZAMKU, STAN W LATACH 30. XX WIEKU I OBECNIE (2022)

O

dt康 dawna siedziba ksi捫璚a pozostaje nie­za­miesz­ka­na, ale wci捫 w sta­nie zam­kni­tym. Jej sy­tu­acj dra­ma­tycz­nie zmie­nia po­瘸r, ja­ki wy­bu­cha tu­taj od ude­rze­nia pio­ru­na w ro­ku 1827, nisz­cz帷 da­chy i tra­wi帷 opu­sto­sza貫 wn­trza. W wy­ni­ku po­穎­gi za­mek obra­ca si w cz­軼io­w, po­st­pu­j­c ru­in, kt­r na po­cz­tku XX wie­ku na­by­wa Ernst Gü­tschow (zm. 1946), bo­ga­ty prze­my­s這­wiec i w豉­軼i­ciel ma­j徠­ku Czo­cha. Po­cz徠­ko­wo pla­nu­je on pro­wa­dzi tu­taj pew­ne pra­ce ma­j­ce na ce­lu re­kon­struk­cj lub re­wi­ta­li­za­cj wa­row­ni, osta­tecz­nie jed­nak re­zy­gnu­je z te­go po­my­s逝 sku­pia­j帷 wy­si­ki na wiel­kiej prze­bu­do­wie zam­ku Czo­cha, do kt­rej wy­ko­rzy­stu­je mi­dzy in­ny­mi ory­gi­nal­ne ele­men­ty ka­mie­niar­ki po­cho­dz­ce z zam­ku 安ie­cie. Gü­tschow w ja­kim stop­niu jed­nak przy­czy­nia si do cz­軼io­we­go cho­by „o篡­wie­nia” ru­in, or­ga­ni­zu­j帷 w bu­dyn­ku daw­ne­go dwo­ru go­spo­d i nie­wiel­ki za­jazd.




ZAMEK NA STARYCH NIEMIECKICH POCZT紟KACH

W

trakcie drugiej wojny 鈍iatowej zamek nie do­zna­je wi瘯­sze­go uszczer­bku ze stro­ny So­wie­t闚, a wschod­nia cz窷 dwor­ska wci捫 na­da­je si do za­miesz­ka­nia. Do­pie­ro w okre­sie p騧­niej­szym, pod za­rz­dem pa­stwo­wych in­sty­tu­cji po­pa­da on w za­nie­dba­nie i z up造­wem cza­su ule­ga de­ka­pi­ta­li­za­cji. W la­tach 90. XX wie­ku ru­ina ad­mi­ni­stro­wa­na jest przez Urz康 Gmi­ny w Le­nej, a od 2002 ro­ku sta­no­wi w豉­sno嗆 pry­wat­n. No­wi go­spo­da­rze po­dej­mu­j wy­si­貫k cz­軼io­wej jej od­bu­do­wy i re­wi­ta­li­za­cji, kt­ry kon­ty­nu­uj po dzi dzie.




DZIEDZINIEC ZAMKOWY W 2004 ROKU (WY浩J) I W 2022


DZIEJE ZAMKU

OPIS ZAMKU

ZWIEDZANIE


W

arownia otrzyma豉 plan zbli穎ny do sp豉sz­czo­ne­go owa­lu, orien­to­wa­ne­go wzd逝 osi wsch鏚-za­ch鏚 i od­po­wia­da­j­ce­go ukszta­to­wa­niu wzg­rza, na kt­rym j wznie­sio­no. Ele­men­tem do­mi­nu­j­cym zam­ku jest ka­mien­na, zbu­do­wa­na z gnej­so­wych blo­k闚 czte­ro­kon­dyg­na­cyj­na wie­瘸 miesz­kal­na mie­rz­ca oko­這 27 me­tr闚 d逝­go­軼i i oko­這 11 me­tr闚 sze­ro­ko­軼i, z nie­wiel­kim nie­re­gu­lar­nym dzie­dzi­cem w cz­軼i wschod­niej. Dwie ni­sze kon­dyg­na­cje wie­篡 po­sia­da­造 skle­pie­nia ko­leb­ko­we, wy­瞠j za po­miesz­cze­nia na­kry­te by­造 drew­nia­ny­mi stro­pa­mi. Do­st瘼 鈍ia­t豉 do wn皻rz za­pew­nia­造 nie­re­gu­lar­nie roz­miesz­czo­ne okna o r騜­nych pro­por­cjach, pro­sto­k徠­ne lub ostro­逝­ko­we.



WIE涉 MIESZKALNA, WIDOK OD P茛NOCY


WN邛RZA WIE玆 Z DOSKONALE ZACHOWANYMI NEGATYWAMI PO BELKACH STROPOWYCH

O

bwarowania zewn皻rze zamku stanowi za­my­ka­j­cy nie­wiel­kie pod­zam­cze mur po­逝­dnio­wy oraz mur w cz­軼i p馧­noc­nej, wy­po­sa­穎­ny (od XVI wie­ku) w nie­wiel­k ba­ste­j ar­ty­le­ryj­sk. Ota­cza on dzie­dzi­niec ze­wn皻rz­ny, w kt­re­go p馧­noc­no-wschod­niej cz­軼i na po­cz徠­ku XVIII wie­ku wznie­sio­no mu­ro­wa­ny bu­dy­nek (miesz­kal­ny, go­spo­dar­czy?) po­陰­czo­ny z ka­pli­c i g­ru­j­c nad ni o鄉io­bocz­n wie­篡cz­k. Od p馧­no­cy do­st­pu do wa­row­ni bro­ni­豉 sze­ro­ka fo­sa, a od po­逝­dnia utru­dnia go gwa­tow­ny uskok i prze­p造­wa­j­cy pod nim stru­mie.


WIDOK RUIN OD ZACHODU, M. CHOROWSKA "REZYDENCJE 吐EDNIOWIECZNE NA 印﹖KU"

MUR P茛NOCNY, CZE列IOWO ZREKONSTRUOWANY

R

闚nie w XVIII wieku na wsch鏚 od wie篡 zbu­do­wa­no – by mo­瞠 z wy­ko­rzy­sta­niem frag­men­t闚 star­szej ka­pli­cy - ba­ro­ko­wy dw鏎. By to gmach pod­piw­ni­czo­ny, dwu­kon­dyg­na­cyj­ny, z ta­ra­sem od po­逝­dnia. Je­go ele­wa­cje zdo­mi­no­wa­造 du­瞠, sy­me­trycz­nie roz­miesz­czo­ne ok­na i de­ko­ra­cyj­ne bo­nio­wa­nie, a ca­這嗆 na­kry­wa dwu­spa­do­wy dach z na­cz馧­ka­mi. Dw鏎 by naj­d逝­瞠j u篡t­ko­wa­nym ele­men­tem za­這­瞠­nia zam­ko­we­go – jesz­cze w la­tach 60. XX wie­ku mie­軼i­造 si w nim lo­ka­le miesz­kal­ne pra­cow­ni­k闚 miej­sco­we­go PGR-u.





PLAN ZAMKU W 名IECIU: 1. WIE涉 MIESZKALNA, 2. DZIEDZINIEC POΣDNIOWY, 3. DZIEDZINIEC ZEWN邛RZNY,
4. GOSPODA, 5. KAPLICA / O危IOBOCZNA WIE涉, 6. BAROKOWY DW紑


DZIEJE ZAMKU

OPIS ZAMKU

ZWIEDZANIE


S

tan zachowania ruin pozwala bez wi瘯szego tru­du od­czy­ta roz­pla­no­wa­nie 鈔e­dnio­wiecz­nej wa­row­ni. Oca­la­豉 bo­wiem zna­ko­mi­ta cz窷 go­tyc­kich mu­r闚 ob­wo­do­wych oraz nie­mal pe­nej wy­so­ko­軼i wie­瘸 miesz­kal­na z ne­ga­ty­wa­mi po bel­kach stro­po­wych, ale ju bez po­dzia­堯w pio­no­wych. Za­cho­wa si tak­瞠 zde­wa­sto­wa­ny dw鏎, ka­pli­ca i re­lik­ty bu­dyn­k闚 go­spo­dar­czych (w trak­cie re­kon­struk­cji, 2022). Kom­pleks zam­ko­wy do ko­ca XX wie­ku po­zba­wio­ny by opie­ki i nisz­cza; obec­nie je­go mu­ry suk­ce­syw­nie za­bez­pie­cza­ne s przez pry­wat­nych w豉­軼i­cie­li, kt­rzy z w豉­snych 鈔od­k闚, sto­su­j帷 tra­dy­cyj­ne me­to­dy bu­dow­la­ne sta­ra­j si ura­to­wa za­by­tek przed po­st­pu­j­c de­gra­da­cj. W pla­nach jest adap­ta­cja bu­dyn­ku go­spo­dar­cze­go na punkt ga­stro­no­micz­ny („kar­czm”).



BUDYNEK GOSPODARCZY REKONSTRUOWANY JEST Wx列IWIE OD PODSTAW

W KAPLICY


Wst瘼 biletowany (10 z w 2022), ale godziny otwar­cia nie­re­gu­lar­ne. Gdy bra­ma do zam­ku uchy­lo­na, to znak, 瞠 w豉­軼i­cie­le s na miej­scu.


Wej嗆 mo瞠my do wie篡, piwnic dworskich i do ka­pli­cy. Na obej­rze­nie ca­這­軼i po­trze­bu­je­my mniej wi­cej 15-30 mi­nut w za­le­no­軼i od pre­fe­ren­cji.


Wej軼ie z psem nale篡 uzgodni z w豉­軼i­cie­la­mi.


Ruina nie jest przystosowana do zwie­dza­nia przez oso­by nie­pe­no­spraw­ne ru­cho­wo (p. fo­to­gra­fie).


Brak ogranicze dla lot闚 rekreacyjnych




PODZIEMIA ZAMKOWE


DOJAZD


Z

amek stoi tu przy drodze nr 358 陰­cz­cej Le­n ze 安ie­ra­do­wem, oko­這 4 km na po­逝­dnie od Le­nej. Przez wie kur­su­j au­to­bu­sy PKS - przy­sta­nek znaj­du­je si nie­opo­dal ru­in. (ma­pa zam­k闚 wo­je­w鏚z­twa)


Samoch鏚 mo積a zaparkowa przy drodze, vis-a-vis bra­my zam­ko­wej.




LITERATURA


1. M. Chorowska: Rezydencje 鈔edniowieczne na 奸御ku, OFPWW 2003
2. I. T. Kaczy雟cy: Zamki w Polsce po逝dniowej, Muza SA 1999
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Ko這dziejski: Leksykon zamk闚 w Polsce, Arkady 2001
4. R. ㄆczy雟ki: Zamki, dwory i pa豉ce w Sudetach, Wsp鏊nota Akademicka 2008
5. M. Perzy雟ki: Dolno郵御kie zamki, dwory i pa豉ce, Wroc豉wski Dom Wydawniczy 2012
6. M. 安ie篡: Zamki, twierdze, warownie, Foto Art 2002
7. A. Wagner: Murowane budowle obronne w Polsce X-XVIIw., Bellona 2019





W pobli簑:
Le郾a - zamek Czocha z XIII/XIV w., 6 km
Zapusta - zamek Rajsko z XIII w., przebudowany, 11 km
Prosz闚ka - ruina zamku piastowskiego Gryf z XIII w., 16 km
Rz御iny - relikty zamku Podskale z XIII w., 24 km
Stara Kamienica - ruina zamku rycerskiego z XVI w., 29 km
Go軼isz闚 - ruina zamku ksi捫璚ego z XIII w., 31 km
Rad堯wka - ruina zamku szlacheckiego z XVI w., 33 km
P豉kowice - zamek rensesansowy z XVI w., 35 km
Rakowice Wielkie - dwie wie瞠 mieszkalno-obronne z XV/XVI w., 36 km
Rybnica - ruina zamku gotyckiego z XIV w., 36 km
Wle - ruina zamku ksi捫璚ego z XII/XIII w., 39 km
Siedl璚in - gotycka wie瘸 mieszkalno-obronna z XIV w., 40 km






POWR紘

STRONA G紟NA

tekst: 2023
fotografie: 2004, 2022
© Jacek Bednarek