STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

LITERATURA

KONTAKT

GOŚCISZÓW

ruina zamku książęcego

BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

ĆMIELÓW

DĄBROWA

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

HOMOLE

IŁŻA

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIDZICA

NIEDZICA

NIEMCZA

NIEMODLIN

NIEPOŁOMICE

NOWA RUDA

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PTKANÓW

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


RUINA ZAMKU KSIĄŻĘCEGO W GOŚCISZOWIE, WIDOK OD POŁUDNIA


DZIEJE ZAMKU


Z

a­mek zbu­do­wa­ny zo­stał pod ko­niec XIII wie­ku, praw­do­po­do­bnie z ini­cja­ty­wy księ­cia gło­gow­skie­go Hen­ry­ka III Bia­łe­go, któ­ry w 1294 ro­ku si­łą prze­jął o­ko­licz­ne zie­mie od swe­go stry­jecz­ne­go bra­ta księ­cia Hen­ry­ka V Gru­be­go (wię­cej w opi­sie Gło­go­wa). Na po­cząt­ku XIV stu­le­cia o­sa­da Gos­bin­sdorf po­dle­ga­ła ja­wor­skie­mu księ­ciu Hen­ry­ko­wi; ten w ro­ku 1318 od­dał ją wraz z 40-ła­no­wym fol­war­kiem w len­no ry­ce­rzo­wi Geb­hard­to­wi von Que­ren­fur­the. Pó­źniej ma­ją­tek na­le­żał do ro­du von Re­dern, by w 1371 przejść na włas­ność ślą­skie­go ry­ce­rza Jo­han­na von Greis­slau. Po­cząw­szy od ro­ku 1381 przez na­stęp­ne 250 lat wa­row­nia znaj­do­wa­ła się w rę­kach ro­dzi­ny von Warn­sdorf. W okre­sie tym co naj­mniej dwu­krot­nie pod­da­wa­no ją mo­der­ni­za­cji: pier­wszy raz, przy­pusz­czal­nie z ini­cja­ty­wy Mel­chio­ra von Warn­sdorf go­ty­ckiej roz­bu­do­wy do­ko­na­no pod ko­niec XIV wie­ku. W la­tach 1550-1603 Ka­cper von Warn­sdorf zu Gus­sman­sdorff wraz z żo­ną He­le­ną von Zed­litz prze­kształ­ci­li do­tych­cza­so­we za­ło­że­nie, do­sta­wia­jąc no­we skrzy­dła mie­szkal­ne i ozdob­ne por­ta­le, ca­ło­ści na­da­jąc ce­chy pó­źno­re­ne­san­so­we.


LITOGRAFIA T. BLATTERBAUERA Z POŁOWY XIX WIEKU, WIDZIMY NA NIEJ ZACHODNIĄ ELEWACJĘ ZAMKU


D

alsze zmia­ny w ukła­dzie prze­strzen­nym i wy­stro­ju re­zy­den­cji mia­ły miej­sce w XVIII wie­ku za pa­no­wa­nia we wsi ro­du von Bi­bran-Mo­dlau (1635-1828). Od ro­ku 1828 aż do ko­ńca II wo­jny świa­to­wej za­mek sta­no­wił część ma­jąt­ku ro­dzi­ny von Scho­en­berg i ich spad­ko­bier­ców, któ­rzy zna­ni by­li w ca­łych Pru­sach z ze­bra­nej w Go­ści­szo­wie wspa­nia­łej ko­lek­cji rzeźb o­raz o­grom­nej bi­blio­te­ki z na­le­żą­cy­mi do jej zbio­rów li­sta­mi i oso­bis­ty­mi przy­rzą­da­mi Mi­ko­ła­ja Ko­per­ni­ka. W 1930 ro­ku ów­czes­ny wła­ści­ciel za­mku Frie­drich Karl von Eg­ge­ling pod­jął de­cy­zję o przy­wró­ce­niu mu form re­ne­san­so­wych - za­mia­rów tych nie zdą­żył jed­nak zre­a­li­zo­wać, bo­wiem wkró­tce za ja­wną po­sta­wę an­ty­hi­tle­row­ską i cią­żą­ce mał­żeń­stwo z Ży­dów­ką zo­stał zam­knię­ty w obo­zie. Pod­czas wo­jny za­byt­ko­wy o­biekt peł­nił fun­kcję miej­sca spo­tkań an­ty­na­zis­tow­skiej o­po­zy­cji; tu­taj u­kry­wał się mię­dzy in­ny­mi pier­wszy po­wo­jen­ny pre­zy­dent Nie­miec Te­o­dor Heuss. Zi­mą 1945 za­mek zo­stał zbom­bar­do­wa­ny przez lot­nic­two Luft­waf­fe i wkró­tce o­pusz­czo­ny zde­gra­do­wał do fo­rmy po­ro­śnię­tej ro­ślin­no­ścią przy­gnę­bia­ją­cej ru­i­ny.


ZAMEK NA POCZTÓWCE Z LAT 20. XX WIEKU


XVI-WIECZNA ELEWACJA FRONTOWA ZAMKU, STAN NA POCZĄTKU XX WIEKU


ARCHITEKTURA


N

ajstarsze mu­ro­wa­ne za­ło­że­nie o­bron­ne w Go­ści­szo­wie wy­zna­czał ko­lis­ty mur ob­wo­­do­wy o gru­bo­ści do 2 me­trów z sze­ro­ką o­stro­łuc­zną bra­mą od wscho­du. Część mie­szkal­ną sta­no­wi­ła pię­tro­wa, pod­pi­wni­czo­na wie­ża, wznie­sio­na w pół­no­cno-za­chod­niej czę­ści za­mku, do­kła­dnie na­prze­ciw­ko bra­my. Mur i wie­żę zbu­do­wa­no z ka­mie­ni ła­ma­nych, na­ro­żni­ki wie­ży ak­cen­tu­jąc sta­ran­nie o­bro­bio­ny­mi cio­sa­mi. Po­mie­szcze­nia pię­tra i par­te­ru do­stęp­ne by­ły przez o­so­bne we­jścia u­mie­szczo­ne od stro­ny za­uł­ka mu­ru. Pod­czas pro­wa­dzo­nej w XVI stu­le­ciu prze­bu­do­wy zam­ko­wy dzie­dzi­niec zo­stał o­to­czo­ny od za­cho­du, po­łud­nia i wscho­du re­ne­san­so­wą za­bu­do­wą mie­szkal­ną i go­spo­dar­czą, któ­rej ścia­ny zwień­czo­no trój­kąt­ny­mi szczy­ta­mi i ozdo­bio­no de­ko­ra­cją sgraf­fi­to­wą. Ca­łość o­ta­cza­ła fo­sa, przez któ­rą prze­rzu­co­no most pro­wa­dzą­cy do no­wo wy­bi­tej w mu­rze za­chod­nim bra­my. W skład ze­spo­łu re­zy­den­cjal­ne­go wcho­dzi­ły rów­nież po­ło­żo­ne na pół­noc od za­mku bu­dyn­ki go­spo­dar­cze, w tym naj­bar­dziej cha­rak­te­ry­sty­czny (za­cho­wa­ny do dziś) gmach z ko­lum­na­mi zwa­ny Do­mem Ka­wa­le­rów.




PLAN ZAMKU W GOŚCISZOWIE WG J. PLICHA, KOLOREM CZARNYM OZNACZONO MURY ŚREDNIOWIECZNE, CIEMNOZIELONYM - RENESANSOWE


STAN OBECNY


D

o cza­sów współ­cze­snych za­cho­wał się mur obwo­do­wy, fra­gmen­ty ścian ze­wnę­trznych i dzia­ło­wych z re­ne­san­so­wy­mi szczy­ta­mi, re­sztka­mi zdo­bień, ka­mie­niar­ką o­kien­ną, scho­da­mi, a ta­kże śre­dnio­wie­czne piw­ni­ce. Ru­ina po­ro­śnię­ta jest sa­mo­siej­ka­mi, co utru­dnia o­rien­ta­cję w la­bi­ryn­cie mu­rów, przejść i ko­ry­ta­rzy, choć trze­ba uznać wy­si­łek wła­ści­cie­li, któ­rzy kil­ka lat te­mu u­su­nę­li wy­so­ką ro­ślin­ność za­sła­nia­ją­cą za­mek od po­łud­nia, dzię­ki cze­mu re­sztki je­go e­le­wa­cji są wi­do­czne bez­po­śred­nio z dro­gi. Po­mi­mo, że od po­nad dwu­dzie­stu lat po­zo­sta­ło­ści da­wnej sie­dzi­by ksią­żę­cej znaj­du­ją się w rę­kach pry­wat­nych, jest to te­ren ogól­nie do­step­ny, co do­pro­wa­dzi­ło do ka­ta­stro­fal­ne­go wręcz jeg­o za­śmie­ce­nia przez o­ko­licz­nych mie­szkań­ców, któ­rzy wśród mu­rów u­rzą­dzi­li so­bie me­li­nę.


IMG src= IMG src=
IMG src= IMG src=

POZOSTAŁOŚCI ZAMKU W GOŚCISZOWIE, W GÓRNYM PRAWYM ROGU TZW. DOM KAWALERA

IMG src= IMG src=

W ZDERZENIU PRUSKIEJ WIELOWIEKOWEJ TRADYCJI BUDOWLANEJ Z MIESZANKĄ MENTALNOSCI KRESOWEJ I "KULTURY" PRL-u NA RAZIE ZWYCIĘŻA TA DRUGA


DOJAZD


G

ościszów to bardzo dłu­ga wieś, po­ło­żo­na kil­ka ki­lo­me­trów na po­łud­nio­wy wschód od No­wo­grodź­ca, przy dro­dze pro­wa­dzą­cej do Lwów­ka Ślą­skie­go. Ru­ina znaj­du­je się w cen­tral­nej jej czę­ści, na­prze­ciw­ko szko­ły pod­sta­wo­wej, w są­siedz­twie ko­ścio­ła. Do­je­chać mo­żna tu­taj au­to­bu­sa­mi PKS z Bo­le­sław­ca, No­wo­grodź­ca o­raz Lwów­ka (przy­sta­nek tuż o­bok za­mku). Sa­mo­chód par­ku­je­my pod ko­ścio­łem. Do ru­in pro­wa­dzi wą­ska, ukry­ta w gę­stwi­nie ścież­ka - wej­ście na nią znaj­du­je się po­mię­dzy ko­ścio­łem a zam­kiem. (ma­pa zam­ków wo­je­wódz­twa)



PRZED BUDYNKIEM WCHODZĄCYM W SKŁAD DAWNEGO FOLWARKU ZAMKOWEGO, ZAMEK NA DRUGIM PLANIE,
W ODDALI WIEŻA KOŚCIOŁA PW. MATKI BOŻEJ CZĘSTOCHOWSKIEJ


WIDOK RUIN Z DROGI PRZECINAJĄCEJ WIEŚ (OD POŁUDNIA)


W pobliżu:
Radłówka - ruina zamku szlacheckiego z XVI w., 10 km
Rakowice Wielkie - wieże mieszkalno-obronne z XV-XVI w., 10 km
Rząsiny - relikty zamku Podskale z XIII w., 11 km
Płakowice - zamek szlachecki z XVI w., 16 km
Warta Bolesławiecka - ruina zamku rycerskiego z XIV w., 20 km
Proszówka - ruina zamku piastowskiego Gryf z XIII w., 22 km
Zapusta - zamek piastowski Rajsko z XIII w., 22 km
Kliczków - zamek książęcy z XIII-XVI w., 24 km
Leśna - zamek Czocha z XIII/XIV w., 25 km
Wleń - ruina zamku książęcego z XII-XIII w., 28 km






STRONA GŁÓWNA

tekst: 2004
fotografie: 2011, 2018, 2020
© Jacek Bednarek