STRONA G紟NA


ZA GRANIC

ZAMKI WΜSKIE
MINIGALERIA

POWR紘
DO MAPY


LITERATURA


KONTAKT

FORTEZZA DI MONTEPULCIANO

BERGAMO

BRESCIA

CASTEL DEL RIO

CORTONA

DESENZANO DEL GARDA

FIRENZE (FLORENCJA)

GRADARA

IMOLA

LONATO DEL GARDA

MALCESINE

MILANO (MEDIOLAN)

MONIGA DEL GARDA

MONTEPULCIANO

PESARO

w opracowaniu:

PRATO

RIMINI

RIVA DEL GARDA

SAN LEO

SANT'AGATA FELTRIA

SIRIMONE

TORRIANA

VERUCCHIO


WIDOK NA ZAMEK Z VIA DI SAN DONATO, PO PRAWEJ POΣDNIOWA BRAMA MIEJSKA


HISTORIA


J

ako wielki mi這郾ik zabytkowej architektury, a w szcze­g鏊­no­軼i hi­sto­rycz­nych bu­dow­li sa­kral­nych i obron­nych, za­wsze cie­szy mo­je oko wi­dok no­we­go zam­ku czy for­te­cy, szcze­g鏊­nie, gdy s one w sta­nie kom­plet­nym, za­dba­ne i do­st瘼­ne dla sze­ro­kiej pu­blicz­no­軼i. Tym ra­zem jed­nak, od­wie­dza­j帷 mia­stecz­ko Mon­te­pul­cia­no we wschod­niej To­ska­nii, wra­瞠­nie to jak­by os豉­b這. Gdy uj­rza­貫m miej­sco­wy za­mek, nie to­wa­rzy­szy­造 mi w za­sa­dzie 瘸d­ne emo­cje. T逝­ma­cz to og鏊­nym zm­cze­niem, p騧­n po­r, g這­dem, ale r闚­nie oto­cze­niem, kt­re ma znacz­nie wi­cej do za­ofe­ro­wa­nia ni przy­ci篹­ka i tro­ch ba­nal­na syl­we­ta zam­ku, wci­郾i­ta po­mi­dzy r闚­nie ci篹­k w for­mie bry­喚 Chie­sa di San­ta Ma­ia dei Ser­vi i za­bu­do­wa­nia po­pu­lar­nej uli­cy Via di San Do­na­to. I ten brak emo­cji od­zwier­cie­dla­j na­pr璠­ce wy­ko­na­ne fo­to­gra­fie, o kt­rych mo­積a je­dy­nie po­wie­dzie, 瞠 …s. I po­zo­sta­wi bez ko­men­ta­rza. Tro­ch to nie­spra­wie­dli­we, bo­­wiem gmach oraz je­go oto­cze­nie na­praw­d s bar­dzo za­dba­ne i w in­nych oko­licz­no­軼iach z pew­no­軼i po­鈍i­ci­bym mu wi­cej uwa­gi.


ZAMEK, A Wx列IWIE JEGO XIX-WIECZNE SKRZYDΜ WSCHODNIE WIDOCZNE OD STRONY OGROD紟


Z

amek zbudowany zosta w XIII wieku przez Siene鎍zyk闚, kt­rzy po zwy­ci­skiej ba­ta­lii nad pa­stwem flo­renc­kim o pa­no­wa­nie w mie­軼ie utwo­rzy­li w nim sta­造 gar­ni­zon woj­sko­wy. Obec­no嗆 woj­ska w 鈔ed­nio­wiecz­nym Mon­te­pul­cia­no wy­ni­ka­豉 z je­go atrak­cyj­ne­go po­這­瞠­nia, co zna­la­z這 swo­je od­bi­cie w licz­nych kon­flik­tach pro­wa­dzo­nych tu­taj po­mi­dzy gmi­na­mi miej­ski­mi i miej­sco­wy­mi ro­da­mi szla­chec­ki­mi, ja­kich skut­kiem by­造 wie­lo­krot­ne znisz­cze­nia zam­ku i je­go p騧­niej­sze na­pra­wy. W 1559 ro­ku, gdy Sie­na zo­sta­豉 pod­bi­ta przez Flo­ren­cj, mia­stecz­ko stra­ci­這 swo­j stra­te­gicz­n ro­l, a funk­cja woj­sko­wa zam­ku za­cz­豉 po­wo­li za­ni­ka.



XIX-WIECZNE WIZERUNKI FORTECY, NI浩J OBRAZ PIETRO DELLA VALLE Z 1866 ROKU


O

ile moja wiedza na temat dziej闚 warowni w pierwszych wiekach jej ist­nie­nia jest, ogl璠­nie m­wi帷, skrom­na, to w za­sa­dzie nie je­stem w sta­nie nic na­pi­sa na te­mat dal­szych lo­s闚 a do dru­giej po­這­wy wie­ku XIX. Wte­dy bo­wiem, wkr鏒­ce po zjed­no­cze­niu W這ch, w mu­rach zam­ku urz­dzo­no Sta­bi­li­men­to Ba­co­lo­gi­co, czy­li …ho­dow­l jed­wab­ni­k闚 oraz wy­ko­rzy­stu­j­ce efekt ich pra­cy war­szta­ty tkac­kie. Na po­trze­by za­k豉­du wznie­sio­no trzy­po­zio­mo­we skrzy­d這 wscho­dnie z ga­le­ria­mi, kt­re po­mie­軼i mia­造 ma­szy­ny jed­wab­ni­cze i ich ope­ra­to­r闚. Po zam­kni­ciu fa­bry­ki jed­wa­biu, co na­st­pi­這 w 1935 ro­ku, za­mek prze­j­這 mia­sto, a na­st瘼­nie umie­軼i­這 w nim gim­na­zjum m­skie, dzia­豉­j­ce tu­taj nie­przer­wa­nie do lat 60. XX wie­ku. Na po­cz徠­ku te­go stu­le­cia gmach zam­ku wy­ko­rzy­sta­no ja­ko sce­no­gra­fi dla fik­cyj­nej jed­no­stki Ca­ra­bi­nie­ri w po­pu­lar­nym w這­skim se­ria­lu te­le­wi­zyj­nym. 字od­ki fi­nan­so­we wy­pra­co­wa­ne dzi­ki tej ini­cja­ty­wie da­造 gmi­nie pod­sta­wy do roz­po­cz­cia re­wi­ta­li­za­cji For­tez­zy. Uko­czo­no j w 2014 ro­ku z pie­ni­dzy Ken­ne­saw Sta­te Uni­ver­si­ty (Uni­wer­sy­tet Sta­no­wy Ken­ne­saw, Ge­or­gia USA), kt­ry w za­mian za prze­ka­za­ne na re­mont fun­du­sze uzy­ska pra­wo do 25-let­niej dzier­瘸­wy cz­軼i zam­ko­wych po­miesz­cze.


WIDOK ZAMKU OD P茛NOCY, FOTOGRAFIA Z PRZEΜMU XIX I XX WIEKU


STAN OBECNY


D

zi zamek wykorzystywany jest jako miejski o鈔odek kul­tu­ry: od­by­wa­j si w nim wy­sta­wy, kon­cer­ty, awan­gar­do­we ini­cja­ty­wy kul­tu­ral­ne de­dy­ko­wa­ne za­r闚­no dla miej­sco­wej lud­no­軼i, jak i dla tu­ry­st闚. W cz­軼i zaj­mo­wa­nej przez Uni­wer­sy­tet Ken­ne­saw ame­ry­ka­scy stu­den­ci sp­dza­j przy­jem­nie czas ucz帷 si j­zy­ka w這­skie­go i re­ali­zu­j帷 pro­gra­my ar­ty­sty­czne, mu­zy­czne czy te­atral­ne.




DOJAZD


F

orteca Montepulciano znajduje si w po逝dniowej cz­軼i sta­re­go mia­sta, przy Via di San Do­na­to. Mo­積a do niej do­trze g堯w­ny­mi uli­ca­mi hi­sto­rycz­ne­go cen­trum lub przez roz­miesz­czo­ne na je­go ty­豉ch par­kin­gi, z kt­rych naj­bli­瞠j po­這­穎­ny jest Par­cheg­go San Do­na­to (w豉­軼i­wie tu obok zam­ku). Wszy­stkie miej­sca par­kin­go­we w obr­bie mu­r闚 miej­skich i bez­po­鈔e­dnio do nich przy­le­ga­j­ce s p豉t­ne. Spo­鈔鏚 par­kin­g闚 stri­cte tu­ry­stycz­nych w naj­bli­szej od­le­g這­軼i od for­te­cy znaj­du­j si te ozna­czo­ne nu­me­ra­mi P7 i P8.


WIDOK MIASTA OD WSCHODU (Z DROGI PROWADZ。EJ DO PIENZY), PO PRAWEJ XVI-WIECZNY KO列I茛 MADONNA DI SAN BAGGIO




WARTO ZOBACZY


N

iewielkie miasteczko Montepluciano to jeden z sym­bo­li To­ska­nii. Wi­je si ono wzd逝 grzbie­tu po­mi­dzy do­li­na­mi Val d'Or­cia i Val­di­chia­na, z g堯w­n uli­c Via di Vol­ta­ia Nel Cor­so, kt­ra pnie si w g­r, a jej punk­tem kul­mi­na­cyj­nym jest Piaz­za Gran­de, g堯w­ne miej­sce spo­tka oraz cen­trum oby­wa­tel­skie i re­li­gij­ne. W okre­sie let­nim sta­je si ono sce­n fe­sti­wa­l闚, kon­cer­t闚 na 鈍ie­篡m po­wie­trzu, a cza­sa­mi na­wet pla­nem fil­mo­wym. Kr­co­no tu­taj m.in. spo­nie­wie­ra­n przez kry­ty­k sa­g Zmierzch, na­gro­dzo­ny dzie­wi­cio­ma Oska­ra­mi me­lo­dra­mat An­giel­ski pa­cjent, czy ta­kie pro­duk­cje jak Nie­bo (sce­na­riusz: Krzy­sztof Kie­郵ow­ski, w g堯w­nej ro­li Ca­te Blan­chett) i Pod s這­cem To­ska­nii.

M

iasto jest jednym wielkim zabytkiem i st康 trudno w kil­ku s這­wach wska­za je­go naj­ja­niej­sze pun­kty. Z pew­no­軼i na­le­篡 do nich wspo­mnia­ne Piaz­za Gran­de z XV-wiecz­n ka­te­dr San­ta Ma­ria As­sun­ta, kt­rej su­ro­wa, nie­mal ca­ko­wi­cie po­zba­wio­na okien p馧­noc­na fa­sa­da spra­wia, 瞠 wy­gl­da ona na star­sz o co naj­mniej p馧 ty­si帷­le­cia. Wra­瞠­nie to po­t­gu­je po­nu­ra, przy­po­mi­na­j­ca sto­do­喚 na­wa wy­po­sa­穎­na w im­po­nu­j­cy tryp­tyk Wnie­bo­wzi­cia Naj­鈍i皻­szej Ma­rii Pan­ny na­ma­lo­wa­ny przez Tad­deo di Bar­to­lo w 1401 ro­ku. Obok 鈍i­ty­ni stoi Pa­laz­zo Co­mu­na­le, re­zy­den­cja z XV wie­ku, a obec­nie ra­tusz miej­ski, b­d­ca mi­nia­tu­ro­w wer­sj flo­renc­kie­go Pa­laz­zo Vec­chio, a tak­瞠 XVI-wiecz­ny Pa­laz­zo Con­tuc­ci, dzi sie­dzi­ba jed­nej z lo­kal­nych wi­niar­ni.


NA ULICACH MONTEPULCIANO


P

lac闚, pa豉c闚, klasycznych w這skich ko軼io堯w i innych pi瘯nych za­byt­k闚 jest tu­taj zre­szt tak wie­le, 瞠 trud­no wszyst­kie zli­czy. Je­瞠­li wi璚 nie za­mie­rza­cie osi捷 w Mon­te­pul­cia­no na co naj­mniej kil­ka dni, nie war­to na­kre­郵a so­bie zbyt am­bit­nych ce­l闚, bo sko­czy si to ner­wo­w bie­ga­ni­n, z g­ry ska­za­n na po­ra­k. Mia­stecz­ko po­le­cam zwie­dza bez ma­py i pla­nu, cie­sz帷 si je­go re­ne­san­so­wym wy­stro­jem, ty­si­ca­mi drob­nych de­ta­li i nie­za­pom­nia­nym kli­ma­tem. Kie­ru­j帷 si jed­n z g堯w­nych ulic z pew­no­軼i zo­ba­czy­cie mn­stwo cie­ka­wych miejsc, a i tak na ko­cu tra­fi­cie na g堯w­ny plac miej­ski, gdzie war­to wst­pi do jed­ne­go z ba­r闚 i spr­bo­wa lo­kal­ne­go wi­na, s造n­ne­go na ca­貫 W這­chy No­bi­le di Mon­te­pul­cia­no. Mia­sto zna­ne jest r闚­nie z pro­duk­cji se­r闚 oraz na­czy wy­ko­na­nych z drew­na oliw­ne­go. Za­r闚­no wi­na, jak i se­ry, oliw­ki, wspa­nia­貫 pie­czy­wo czy re­gio­nal­ne pa­mi徠­ki ku­pi mo­積a w dzie­si­tkach skle­p闚 zlo­ka­li­zo­wa­nych przy g堯w­nych trak­tach, a ich ce­ny s bar­dzo umow­ne. Zw豉sz­cza te­raz, przy­naj­mniej do cza­su, gdy tu­ry­sty­ka nie pod­nie­sie si z za­pa­軼i po og鏊­no­鈍ia­to­wej eks­plo­zji epic­kiej gry­py, sprze­daw­cy nie kr­c no­sem i ch皻­nie przy­sta­j na pro­po­zy­cje ich ne­go­cja­cji.


FRAGMENT ELEWACJI JEDNEGO Z DOM紟 PRZY VIA RICCI

JAKIE TO BANALNE, JA TU PISZ O SERACH I WINACH, A NA STOLE OKLEPANY KLASYK: PIZZA Z PIWEM ;-(
NA FOTOGRAFII PO PRAWEJ WIECZORNY WIDOK NA DOLIN VALDICHIANA


Z

aledwie 15 kilometr闚 dzieli Montepulciano od Pienzy, ko­lej­ne­go kla­sycz­ne­go przy­k豉­du wspa­nia­貫j ar­chi­tek­tu­ry do­by re­ne­san­su, kt­rej hi­sto­rycz­ne cen­trum wpi­sa­ne zo­sta­這 na Li­st 安ia­to­we­go dzie­dzic­twa UNESCO. Jest wie­le po­wo­d闚, aby po­鈍i­ci p馧 dnia na wi­zy­t w tym uro­czym, kie­szon­ko­wym „pa­stew­ku” pa­pie­skim, wznie­sio­nym w豉­軼i­wie od no­wa przez Piu­sa II (Ene­asza Pic­co­lo­mi­nie­go) we­d逝g hu­ma­ni­stycz­nych kon­cep­cji ur­ba­ni­stycz­nych. Jak w wie­lu in­nych tu­ry­stycz­nych mia­stach po­逝­dnia ma­my tu­taj pi瘯­n ka­te­dr, re­ne­san­so­wy ra­tusz, wspa­nia­貫 pa­豉­ce ro­d闚 Pic­co­lo­mi­ni, Bor­gia i Am­man­na­ti, a tak­瞠 ma­le­kie, kli­ma­tycz­ne pla­ce i mn­stwo skle­p闚 z se­ra­mi pe­co­ri­no oraz lo­kal­n oli­w i wi­nem.



OPUSTOSZAΒ ULICE PIENZY TO PRAWDZIWY DRAMAT DLA TEGO TURYSTYCZNEGO MIASTA I JEGO MIESZKA哸紟


W

mojej pami璚i miejsce to pozostaje wy­j徠­ko­we jed­nak z zu­pe­nie in­nych wzgl­d闚. St康 bo­wiem, a kon­kret­nie z ta­ra­s闚 znaj­du­j­cych si u wy­lo­tu w­skiej Via del Bal­zel­lo (na ty­豉ch Pa­laz­zo Pic­co­lo­mi­ni) roz­ci­ga si prze­pi瘯­na pa­no­ra­ma do­li­ny Val d’Or­cia, b­d­ca kwin­te­sen­cj wy­obra­瞠 o ide­al­nym to­ska­skim kraj­obra­zie.


NA TARASIE WIDOKOWYM PRZY PALAZZO PICCOLOMINI, W TLE MALOWNICZA DOLINA VAL D'ORCIA


P

ienza kryje r闚nie niespodziank (i to jak!) dla mi這郾ik闚 kina. Aby si ni na­cie­szy, na­le­篡 zje­cha w oko­li­ce po­這­穎­ne­go kil­ka­set me­tr闚 na po­逝­dnio­wy-za­ch鏚 od mia­sta XII-wiecz­ne­go ro­ma­skie­go Pie­ve di Cor­sig­na­no. Ten su­ro­wy w for­mie ko­軼i馧, cho wy­gl­da na opusz­czo­ny i ma­這 zna­cz­cy, by 鈍iad­kiem chrztu a dw鏂h pa­pie­篡: Piu­sa II i jego bra­tan­ka oraz na­st瘼­cy, Piu­sa III! Nie on jed­nak sta­no­wi g堯w­ny cel na­szych po­szu­ki­wa. Przy ko­軼ie­le zo­sta­wia­my sa­mo­ch鏚 i da­lej kie­ru­je­my si pie­szo w d馧, 篤i­ro­wo-gli­nia­st dro­g pol­n w kie­run­ku go­spo­dar­stwa agro­tu­ry­stycz­ne­go Agri­tu­ri­smo Ter­ra­pil­le. Po chwi­li, gdy mi­nie­my ostat­nie drze­wa, przed na­mi otwie­ra si wi­dok na ma­low­ni­cz kr­t dro­g i kszta速­ne cy­pry­sy - ten sam, kt­ry w ostat­nich chwi­lach 篡­cia fil­mo­wy Gla­dia­tor, Ma­xi­mus De­ci­mus Me­ri­dus wi­dzi w swo­ich wy­obra­瞠­niach, prze­no­sz帷 si do do­mu, do 穎­ny i syn­ka, kt­rych wcze­郾iej za­mor­do­wa­no na roz­kaz okrut­ne­go Kom­mo­du­sa. Dzi to miej­sce jest praw­dzi­w Mek­k fo­to­gra­f闚, prag­n­cych by cho przez chwi­l jak dziel­ny Rus­sel Crowe. Mo­積a je 豉­two od­na­le潭 wpi­su­j帷 w na­wi­ga­cj sa­mo­cho­do­w zwrot: dro­ga gla­dia­to­ra.



KO列I茛 PIEVE DI CORSIGNO - MIEJSCE CHRZTU DW笏H PAPIE玆 - CHO SPRAWIA WRA浩NIE OPUSZCZONEGO, POZOSTAJE OTWARTY DLA TURYST紟



DROGA GLADIATORA, TA FILMOWA I TAKA, JAK OBECNIE JEST


廝鏚這: www.montepulcianoblog.com, www.villapoggiano.com, dga.kennesaw.edu, www.travelawaits.com,
www.summerinitaly.com, www.www.to-toskania.pl, www.discovertuscany.com




STRONA G紟NA

tekst: 2021
fotografie: 2020
© Jacek Bednarek