STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLESTRASZYCE

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

FREDROPOL (KORMANICE)

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRASICZYN

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

ODRZYKOŃ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEMYŚL

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RYTWIANY

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SANOK

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZUBIN

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚCINAWKA GÓRNA

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGIERKA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZ

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZAŁUŻ

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK KRÓLEWSKI W WARSZAWIE, WIDOK OD POŁUDNIOWEGO ZACHODU



ierwszy gród ka­szte­lań­ski znaj­do­wał się na cy­plu le­wo­brzeż­nej skar­py wiś­la­nej, na po­łud­nio­wo-wschod­nim skra­ju mło­de­go zes­po­łu miej­skie­go War­szo­wa, od któ­re­go od­dzie­lo­ny był u­moc­nie­nia­mi drew­nia­no-ziem­ny­mi, fo­są i wą­wo­zem rze­ki Ka­mion­ki (gdzie dziś prze­bie­ga tra­sa W-Z). Gród ten pow­stał u schył­ku XIII stu­le­cia za pa­no­wa­nia księ­cia ma­zo­wiec­kie­go Bo­les­ła­wa II. Po je­go śmier­ci w 1313 ro­ku wła­dzę w dziel­ni­cy war­szaw­skiej ob­jął syn Troj­den I, któ­ry roz­po­czął in­wes­ty­cje przy bu­do­wie mu­ro­wa­nych u­moc­nień wo­kół mias­ta i gro­du. W tym cza­sie War­sza­wa by­ła już zna­czą­cym oś­rod­kiem, o czym mo­że świad­czyć fakt, że w ro­ku 1339 za­trzy­ma­li się w niej przy­by­wa­ją­cy z fran­cus­kie­go Awi­nio­nu sę­dzio­wie re­pre­zen­tu­ją­cy pa­pie­ża Be­ne­dyk­ta XII w pro­ce­sie, ja­ki Ka­zi­mierz Wielki wy­to­czył Krzy­ża­kom z po­wo­du za­gar­nię­cia przez nich Po­mo­rza i Ku­jaw. Po ro­ku 1341 wła­dzę w księ­stwie war­szaw­skim ob­jął Sie­mo­wit III Star­szy, za pa­no­wa­nia któ­re­go pod­ję­to ini­cja­ty­wę prze­mia­ny drew­nia­ne­go do­tych­czas za­ło­że­nia w mu­ro­wa­ny za­mek. Prze­mia­nę tę roz­po­czę­to od wznie­sie­nia wy­so­kiej, wzmo­cnio­nej skar­pa­mi wie­ży zwa­nej Wiel­ką (ob. Grodz­ką), wy­sta­wio­nej na ka­mien­nym fun­da­men­cie, na pla­nie kwa­dra­tu o bo­ku 12,5 met­ra. Ta czte­ro­kon­dyg­na­cyj­na bu­dow­la mie­ści­ła po­cząt­ko­wo a­par­ta­men­ty ksią­żę­ce, by wraz z roz­bu­do­wą za­ło­że­nia prze­jąć w la­tach póź­niej­szych fun­kcje pe­ni­ten­cjar­ne. Roz­wi­nię­tą for­mę go­tyc­ką o­trzy­mał za­mek za pa­no­wa­nia księ­cia Ja­nu­sza I Star­sze­go. W la­tach 1407-10 wznie­sio­no dom miesz­kal­ny, zwa­ny Wiel­kim (Cur­ia Ma­ior), jed­no­trak­to­wy i trzy­kon­dyg­na­cyj­ny pa­łac o wy­mia­rach pod­sta­wy 47,5x17,5 met­ra, miesz­czą­cy mię­dzy in­ny­mi iz­bę są­do­wą, kom­na­ty miesz­kal­ne o­raz skar­biec. U schył­ku XV stu­le­cia w pół­noc­no-wschod­niej częś­ci ze­spo­łu ksią­żę­ce­go do­bu­do­wa­no do nie­go Dom Mniej­szy (Cur­ia Mi­nor), w któ­rym u­rzą­dzo­no kom­na­ty i sy­pial­nię ksią­żę­cą. In­wes­ty­cji tej to­wa­rzy­szy­ło wy­ko­na­nie pom­niej­szych przed­sięw­zięć bu­dow­la­nych, ta­kich jak wznie­sie­nie szo­py Są­dów Ziem­skich, czy no­wych bu­dyn­ków gos­po­dar­czych nie­zbęd­nych do re­a­li­za­cji ros­ną­cych pot­rzeb dwo­ru. U schył­ku śred­nio­wie­cza obron­ność zam­ku pod­kreś­la­ły trzy wie­że: wspom­nia­na wie­ża Wiel­ka, Żu­raw o­raz tak zwa­na wie­ża Dwo­rzan.



WARSZAWA. WIDOK MIASTA I ZAMKU KSIĄŻĘCEGO OD WSCHODU W 1. POŁOWIE XVII WIEKU NA RYCINIE BRAUNA I HOGENBERGA.
'DOMKI Z DYMKAMI' TO CURIA MAIOR I CURIA NOVA. NAJWYŻSZA BUDOWLA TO KOLEGIATA ŚW. JANA, A PRZED NIĄ CURIA MINOR


roku 1526 zmarł bez­po­tom­nie os­tat­ni ksią­żę z li­nii Pias­tów Ma­zo­wiec­kich Ja­nusz III. O otru­cie za­led­wie 24-let­nie­go wład­cy po­są­dza­no (rze­ko­mo) nie­szczęś­li­wie za­ko­cha­ną w nim wo­je­wo­dzian­kę płoc­ką Ka­ta­rzy­nę Ra­dzie­jow­ską. Cień po­dej­rzeń w tej spra­wie padł rów­nież na sta­ros­tę błoń­skie­go Pio­tra Jor­da­now­skie­go, któ­ry miał za po­mo­cą nie­ja­kie­go Mro­kow­skie­go za­ku­pić tru­ciz­nę u zna­ne­go płoc­kie­go ap­te­ka­rza Ja­na Al­ten­see. Aby os­ta­tecz­nie wy­jaś­nić spra­wę król Zyg­munt I Sta­ry po­wo­łał spec­jal­ną ko­mis­ję śled­czą, a nas­tęp­nie w dniu 9 lu­te­go 1528 orzekł, że ksią­żę Ja­nusz nie sztu­ką ani spra­wą ludz­ką, lecz z wo­li Pa­na Wszech­moc­ne­go z te­go świa­ta zszedł. Mi­mo te­go po­głos­ki sze­rzy­ły się da­lej i co­raz pow­szech­niej zgon Ja­nu­sza o­raz je­go bra­ta Sta­nis­ła­wa za­czę­to ko­ja­rzyć z pol­ską kró­lo­wą, Bo­ną Sfor­zą, co mia­ło swo­je u­za­sad­nie­nie w ko­rzyś­ciach Bo­ny i jej mę­ża, bo­wiem po bez­po­tom­nej śmier­ci ksią­żąt bę­dą­ce len­nem Pol­ski Ma­zow­sze zo­sta­ło wcie­lo­ne do Kró­les­twa, by od­tąd fun­kcjo­no­wać na pra­wach wo­je­wódz­twa. Po prze­ję­ciu dziel­ni­cy Zyg­munt Sta­ry od­no­wił Dom Wiel­ki z prze­zna­cze­niem na sie­dzi­bę wład­cy, Dom Mniej­szy po­zos­ta­wia­jąc w do­ży­wot­nie u­żyt­ko­wa­nie sios­trze zmar­łe­go Ja­nu­sza, księ­żnicz­ce An­nie. W 1569 ro­ku uch­wa­łą sej­mo­wą w Lu­bli­nie po­wo­ła­no Rzecz­pos­po­li­tą Oboj­ga Na­ro­dów Pol­ski i Lit­wy, cze­go kon­sek­wen­cją by­ło prze­nie­sie­nie z Piotr­ko­wa or­ga­ni­za­cji Sej­mów Ko­ro­ny, któ­re od­tąd od­by­wać się mia­ły na zam­ku war­szaw­skim. Wiel­kość, roz­pla­no­wa­nie i wy­po­sa­że­nie gmachu nie od­po­wia­da­ło jed­nak po­trze­bom wy­ni­ka­ją­cym z przed­sięw­zię­cia tak du­żych zgro­ma­dzeń, stąd Zyg­munt Au­gust pod­jął de­cyz­ję o je­go mo­der­ni­za­cji. W tym ce­lu za­trud­nio­no ce­nio­nych ar­chi­tek­tów: au­to­ra prze­bu­do­wy zam­ku w Brze­gu Ja­ku­ba Par­ra oraz wsła­wio­ne­go re­ne­san­so­wą trans­for­ma­cją poz­nań­skie­go ra­tu­sza Ja­na Bap­tys­tę Quad­ro. Pod ich czuj­nym o­kiem cał­ko­wi­cie przek­ształ­co­no Dom Wiel­ki, w któ­rym prze­bu­do­wa­no pięt­ra, po­ło­żo­no no­we tyn­ki, wy­mie­nio­no ok­na, wsta­wio­no pie­ce, a w iz­bach u­ło­żo­no dę­bo­we po­sadz­ki. Par­ter bu­dyn­ku prze­zna­czo­no na Iz­bę Po­sel­ską, zaś je­go pię­tro - na sie­dzi­bę Se­na­tu. Na pół­noc od Cur­ia Ma­ior wznie­sio­no pod­piw­ni­czo­ny, dwu­trak­to­wy Dom No­wy, a na­stęp­nie u­miesz­czo­no w nim a­par­ta­men­ty kró­la i miesz­ka­nia stra­ży kró­lew­skiej. Adap­ta­cji pod­da­no rów­nież Dom Mniej­szy, gdzie przez kil­ka­naś­cie lat miesz­ka­ła sios­tra Zyg­mun­ta - An­na Ja­giel­lon­ka.


WIDOK Z BRZEGU PRASKIEGO NA AKWAFORCIE A. SOMMERA, ZAMEK NA PRAWO OD MOSTU


ZAMEK NA MIEDZIORYCIE E. DAHLBERGA Z 1656 ROKU, S. PUFFENDORF DE RABUS A CAROLO GUSTAVO GESTIS
NA PIERWSZYM PLANIE PO PRAWEJ ALTANA KSIĘCIA WŁADYSŁAWA


dniu 27 gru­dnia 1587 kró­lem Pol­ski zos­tał przed­sta­wi­ciel szwedz­kiej dy­nas­tii Wa­zów Zyg­munt III, któ­ry w 1596 ro­ku prze­niósł do War­sza­wy dwór kró­lew­ski i urzę­dy cen­tral­ne, a w 1611 za­miesz­kał tu­taj na sta­łe. Wcześ­niej jed­nak do­ko­nał grun­tow­nej mo­der­ni­za­cji za­ło­że­nia, przy­sto­so­wu­jąc je do no­wej fun­kcji głów­nej sie­dzi­by kró­lew­skiej. Pod kie­run­kiem m.in. Ma­te­u­sza Cas­tel­­lo, Jana Tre­va­no i Kon­stan­te­go Ten­cal­li roz­wi­nię­to ist­nie­ją­cy uk­ład prze­strzen­ny przez do­bu­do­wa­nie aż trzech no­wych skrzy­deł miesz­kal­nych. Od stro­ny pół­noc­nej wznie­sio­no dłu­gi na 45 met­rów dwu­pię­tro­wy dom z bra­mą Se­na­tor­ską, gdzie o­bok a­par­ta­men­tów kró­lew­skich ulo­ko­wa­no pry­wat­ną ka­pli­cę Wa­zów o­raz po­ko­je dzie­cię­ce. Przy­le­ga­ło do nie­go li­cz­ące aż 90 met­rów dłu­goś­ci skrzy­dło za­chod­nie z Wie­żą Ze­ga­ro­wą, zwa­ną rów­nież Zy­gmun­tow­ską. Ja­ko os­tat­ni w tym u­kła­dzie pow­stał łą­czą­cy skrzy­dło za­chod­nie z Wie­żą Grodz­ką bu­dy­nek po­łud­nio­wy z cha­rak­te­rys­tycz­ną bra­mą wjaz­do­wą na dzie­dzi­niec. W efek­cie pow­sta­ła ob­szer­na pię­cio­skrzyd­ło­wa re­zy­den­cja, któ­ra kształ­tem i wy­stro­jem e­le­wacji zew­nętrz­nych zbli­żo­na by­ła już do współ­czes­ne­go nam zam­ku. W nie­wiel­kim stop­niu pra­ce kon­ty­nu­o­wał syn i nas­tęp­ca Zyg­mun­ta III - Wła­dys­ław IV. Wzniósł on we wschod­niej częś­ci dzie­dziń­ca wie­żę ze scho­da­mi pro­wa­dzą­cy­mi do apar­ta­men­tów kró­lew­skich; naj­bar­dziej jed­nak roz­poz­na­wal­ną in­wes­ty­cją te­go wład­cy by­ła u­fun­do­wa­na na cześć oj­ca mar­mu­ro­wa ko­lum­na z po­są­giem przod­ka, zwa­na współ­cześ­nie Ko­lum­ną Zyg­mun­ta. Pod­czas rzą­dów Wła­dys­ła­wa, a tak­że za pa­no­wa­nia je­go przy­rod­nie­go bra­ta Ja­na Ka­zi­mie­rza za­mek kró­lew­ski o­trzy­mał nie­zwyk­le bo­ga­to zdo­bio­ną ba­ro­ko­wą de­ko­ra­cję wnętrz w pos­ta­ci wy­ra­fi­ro­wa­nej sztu­ka­te­rii, zdob­nych po­sa­dzek, per­skich ko­bier­ców i wspa­nia­łych ma­lo­wi­deł ścien­nych au­tor­stwa mist­rzów włos­kich i fla­man­dzkich. W pierw­szej po­ło­wie XVII wie­ku roz­poczę­to bu­do­wę no­wo­czes­nych ob­wa­ro­wań, lecz pra­ce te przer­wa­no po wznie­sie­niu kur­tyn chro­nią­cych po­łud­nio­wą i wschod­nią część re­zy­den­cji.


PROJEKT PRZEBUDOWY ZAMKU W STYLU PÓŹNEGO BAROKU, WIDOK OD STRONY WISŁY, 2. POŁOWA XVIII WIEKU


od­czas ka­tas­tro­fal­ne­go w skut­kach dla ca­łe­go pań­stwa pol­skie­go na­jaz­du wojsk szwedz­kich w la­tach 1655 -56 za­mek zos­tał zde­was­to­wa­ny i dosz­częt­nie o­gra­bio­ny. De­cyz­ją kró­la Ka­ro­la Gus­ta­wa zra­bo­wa­no bib­lio­te­kę kró­lew­ską, a z kom­nat i ko­ry­ta­rzy zam­ko­wych wy­kra­dzio­no trzys­ta o­br­azów, wśród nich por­tre­ty kró­lów pol­skich, któ­re póź­niej po­pły­nę­ły do zam­ku Grips­holm w Szwe­cji. Zry­wa­no o­bi­cia ścien­ne, dro­go­cen­ne ar­ra­sy, frag­men­ty mar­mu­ro­wej ka­mie­niar­ki, ro­ze­bra­no też zbu­do­wa­ną z 32 ko­lumn ga­ler­ię o­gro­do­wą. O gor­li­woś­ci na­jeź­dźców w ra­bo­wa­niu na­ro­do­we­go ma­jąt­ku świad­czy fakt ze­skro­by­wa­nia i wy­pa­la­nia zło­ta z ram o­bra­zów i fra­mug drzwi, a o ogrom­nej ska­li znisz­czeń – or­ga­ni­zo­wa­nie przez Szwe­dów wy­cie­czek kon­nych po wnę­­trzach zam­ko­wych. Jan Ka­zi­mierz ab­dy­ko­wał w 1668 ro­ku, by na­tęp­nie u­dać się na e­mi­gra­cję do Fran­cji, do­kąd za­brał du­żą część o­ca­la­łych ze szwedz­kiej woj­ny zbio­rów. Je­go nas­tęp­cy: Mi­chał Ko­ry­but, Jan III So­bies­ki o­raz (szcze­gól­nie) Au­gust II mie­li wiel­kie, am­bit­ne pla­ny prze­bu­do­wy kró­lew­skiej re­zy­den­cji, lecz z uwa­gi na ogra­ni­czo­ne moż­li­woś­ci fi­nan­so­we mo­gli po­zwo­lić so­bie je­dy­nie na zmia­ny de­ko­ra­cji i wy­po­sa­że­nia sal zam­ko­wych. Grun­tow­nej mo­der­ni­za­cji do­cze­kał się gmach do­pie­ro za cza­sów Au­gus­ta III. Pod nad­zo­rem ar­chi­tek­tów: Jo­han­na Kar­che­ra, Jo­a­chi­ma Da­nie­la Jau­cha i Ga­e­ta­no Cha­ver­ie­go prze­bu­do­wa­no go w sty­lu póź­ne­go ba­ro­ku, zmie­nio­no też wys­trój wnętrz. W la­tach 1741-46 uk­ształ­to­wa­no od no­wa ar­chi­tek­tu­rę e­le­wa­cji wschod­niej z mo­nu­men­tal­nym ry­za­li­tem środ­ko­wym i to­wa­rzy­szą­cy­mi mu dwo­ma ry­za­li­ta­mi bocz­ny­mi, zaś w miej­scu no­wo­żyt­nych for­ty­fi­ka­cji bas­tio­no­wych, tuż przy brze­gu Wis­ły, wy­bu­do­wa­no 200-met­ro­wej dłu­goś­ci o­fi­cy­nę dla służ­by. W wy­ni­ku pro­wa­dzo­nych z ini­cja­ty­wy kró­la Au­gus­ta zmian w ukła­dzie przes­trzen­nym zam­ku wyk­ształ­cił się os­ta­tecz­ny je­go po­dział na część re­zy­den­cjal­ną z ka­pli­cą, Sa­lą Ja­dal­ną, Sy­pial­nią i po­ko­ja­mi w skrzy­dle wschod­nim o­raz część pań­stwo­wą miesz­czą­cą w po­zos­ta­łych skrzy­dłach mię­dzy in­ny­mi Iz­bę Po­sel­ską i Sa­lę Se­na­tor­ską.


KOLOROWANA POCZTÓWKA Z WIDOKIEM ZAMKU, OKOŁO 1900


WIDOK OD STRONY ZAMKU KRÓLEWSKIEGO W KIERUNKU MOSTU ALEKSANDRYJSKIEGO, POCZTÓWKA Z OKOŁO 1900 ROKU


roku 1767 na zam­ku wy­buchł po­żar. Już jed­nak przed tym tra­gicz­nym wy­da­rze­niem stan bu­dow­li nie był naj­lep­szy, o czym mo­że świad­czyć frag­ment lus­tra­cji, w któ­rej pi­sa­no: da­chy złe, su­fi­ty i pu­ła­py gni­ły. De­cyz­ją Sta­nis­ła­wa Au­gus­ta Po­nia­tow­skie­go i pod nad­zo­rem ar­chi­tek­to­nicz­nym Ja­ku­ba Fon­ta­ny, a póź­niej Do­mi­ni­ka Me­ri­nie­go i Ja­na Chrys­tia­na Kam­set­ze­ra w la­tach 70. XVIII wie­ku do­ko­na­no kla­sy­cys­tycz­nej prze­bu­do­wy skrzy­dła wschod­nie­go. Rów­no­cześ­nie nad prze­kształ­ce­niem i upięk­sze­niem pa­ła­co­wych wnętrz pra­co­wa­li spro­wa­dze­ni z po­łud­nia Eu­ro­py ar­tyś­ci: An­dre Le­brun, Mar­cel­lo Ba­cia­rel­li i Ber­nar­do Be­lot­to zwa­ny Ca­na­let­to. Układ fun­kcjo­nal­ny re­zy­den­cji wzbo­ga­co­no po­nad­to przez wy­bu­do­wa­nie przy­le­ga­ją­ce­go do po­łud­nio­we­go na­roż­ni­ka zam­ku gma­chu Bi­blio­te­ki Kró­lew­skiej. Wraz z na­dej­ściem roz­bio­rów i upad­kiem pań­stwa pol­skie­go nas­tał kres świet­noś­ci zam­ku, któ­ry sym­bo­licz­nie mo­że­my o­kreś­lić na rok 1795. Na po­cząt­ku wie­ku XIX, gdy War­sza­wa znaj­do­wa­ła się w za­bo­rze prus­kim, daw­ny pa­łac kró­lów pol­skich zde­gra­do­wa­no do ro­li pod­rzęd­nej sie­dzi­by Fry­de­ry­ka Wil­hel­ma III. Po upad­ku Księ­stwa War­szaw­skie­go peł­nił on fun­kcję re­zy­den­cji car­skich na­miest­ni­ków; z kom­nat u­su­nię­to wszys­tkie sym­bo­le na­ro­do­we, a więk­szość cen­ne­go wy­po­sa­że­nia wy­wie­zio­no do Ro­sji. W tym o­kre­sie u­kształ­to­wa­ny zos­tał w obec­nej for­mie Plac Zam­ko­wy i ar­ka­dy Ku­bic­kie­go od stro­ny Wis­ły, któ­re sta­no­wi­ły wspól­ny frag­ment pla­no­wa­nej roz­bu­do­wy e­le­wa­cji wschod­niej. Spo­rzą­dzo­no tak­że kil­ka in­nych pro­jek­tów roz­bu­do­wy, ale w związ­ku ze spad­kiem po­li­tycz­ne­go zna­cze­nia zam­ku i mias­ta nig­dy nie do­cze­ka­ły się one peł­nej re­a­li­za­cji.


PRZEGLĄD ODDZIAŁÓW NOWEJ POLSKIEJ ARMII NA PLACU ZAMKOWYM, 1918


UROCZYSTOŚCI POGRZEBOWE PREZYDENTA GABRIELA NARUTOWICZA, 1922


o odzys­ka­niu przez Pol­skę nie­pod­le­głoś­ci uch­wa­łą Ra­dy Mi­nis­trów z 19 lu­te­go 1920 ro­ku za­mek zos­tał prze­ka­zany w użyt­ko­wa­nie Na­czel­ni­ko­wi Pań­stwa. Jó­zef Pił­sud­ski na swą sie­dzi­bę wy­brał jed­nak Bel­we­der, na­to­miast w opus­to­sza­łych wnęt­rzach za­miesz­kał m.in. Ig­na­cy Pa­de­rew­ski, a w la­tach 1921-25 prze­by­wał tu­taj Ste­fan Że­rom­ski. Kie­dy Ros­ja Ra­dziec­ka zwró­ci­ła skra­dzio­ne przez ca­rat e­le­men­ty wy­po­sa­że­nia i dzie­ła sztu­ki, poz­wo­li­ło to na częś­cio­wą re­kon­struk­cję kom­nat, dzię­ki cze­mu w pew­nym stop­niu od­two­rzo­no his­to­rycz­ne wnęt­rza. Ogól­ny stan tech­nicz­ny bu­dow­li był jed­nak zły. Sy­tu­a­cję po­pra­wił za­koń­czo­ny w 1927 ro­ku re­mont ge­ne­ral­ny prze­pro­wa­dzo­ny w ce­lu a­dap­ta­cji zam­ku kró­lew­skie­go dla pot­rzeb re­zy­den­cjal­nych i re­pre­zen­ta­cyj­nych pre­zy­­denta RP Ig­na­ce­go Moś­cic­kie­go. Część kom­nat za­ję­ły u­rzę­dy pre­zy­den­ckie i sa­le ga­lo­we, w któ­rych od­by­wa­ły się naj­waż­niej­sze u­ro­czys­toś­ci pań­stwo­we. Za­byt­ko­wa re­zy­den­cja goś­ci­ła wie­le ko­ro­no­wa­nych głów, w tym po­sta­cie tak eg­zo­tycz­ne, jak pa­ra kró­lew­ska z Af­ga­nis­ta­nu i ja­poń­ski ksią­żę Ta­ka­mat­su. W zam­ku za­przy­się­ga­no ga­bi­ne­ty rzą­do­we, a w ro­ku 1935 w Sa­li Ry­cer­skiej u­ro­czyś­cie pod­pi­sa­no kon­sty­tu­cję Kwiet­nio­wą. Wkrót­ce po na­paś­ci Nie­miec na Pol­skę, w dniu 5 wrześ­nia 1939 ewa­ku­o­wa­no ro­dzi­nę pre­zy­den­cką i wszys­tkie u­rzę­dy, a dwa ty­god­nie póź­niej za­mek sta­nął w pło­mie­niach. Prze­trwał on w ru­i­nie ko­lej­nych pięć lat, do 25 paź­dzier­ni­ka 1944, kie­dy w ra­mach kam­pa­nii od­we­to­wej za Pow­sta­nie War­szaw­skie hit­le­row­scy sa­pe­rzy wy­sa­dzi­li go w po­wiet­rze. Po na­sta­niu no­we­go po­rząd­ku 2 lip­ca 1949 ro­ku Sejm pod­jął de­cyz­ję o od­bu­do­wie za­byt­ku, jed­nak z po­wo­dów po­li­tycz­nych nie do­cze­ka­ła się ona re­a­li­za­cji. Na roz­po­czę­cie prac trze­ba by­ło cze­kać aż do ob­ję­cia rzą­dów przez tow. Gier­ka, gdy w ra­mach ot­war­cia się wła­dzy na spo­łe­czeń­stwo idea od­bu­do­wy jed­ne­go z sym­bo­li War­sza­wy o­trzy­ma­ła zie­lo­ne świat­ło. Pier­wsze ło­pa­ty wbi­to w ro­ku 1971, trzy la­ta póź­niej go­to­we by­ły e­le­wa­cje zew­nętrz­ne i da­chy, a w peł­ni od­bu­do­wę wraz z urzą­dze­niem wnętrz za­koń­czo­no w 1984 ro­ku.


ZAMEK PO ZNISZCZENIACH, JAKIE DOKONAŁ OGIEŃ W DNIU 17 WRZEŚNIA 1939, FOTOGRAFIA WYKONANA KILKA DNIU PO POŻARZE


RUINY W 1945


W TRAKCIE ODBUDOWY ZAMKU, FOTOGRAFIA Z 1973 ROKU



dbudo­­wa­ny za­mek kró­lew­ski mieś­ci o­bec­nie mu­ze­um bę­dą­ce Pom­ni­kiem His­to­rii i Kul­tu­ry Na­ro­du Pol­skie­go. Sta­ran­nie od­res­tau­ro­wa­ne wnę­trza u­dos­tęp­nio­ne zo­sta­ły do zwie­dza­nia w gru­pach te­ma­tycz­nych po­świę­co­nych his­to­rii pol­skie­go par­la­men­ta­ryz­mu i o­bej­mu­ją­cych pry­wat­ne po­miesz­cze­nia daw­nych wła­dców o­raz ich ro­dzin. Obok wy­staw sta­łych na zam­ku pre­zen­to­wa­ne są eks­po­zy­cje cza­so­we, przy­go­to­wa­ne we współ­pra­cy z naj­lep­szy­mi mu­ze­a­mi eu­ro­pej­ski­mi. War­to za­zna­czyć, że wstęp do ogro­dów zam­ko­wych, Ar­kad Ku­bic­kie­go i na dzie­dzi­niec jest bez­płat­ny.


Zamek Królewski w Warszawie - Muzeum
Rezydencja Królów i Rzeczypospolitej
Plac Zamkowy 4, 00-277 Warszawa
tel.: 22 355 51 70
e-mail: informacja(at)zamek-krolewski.pl

Godziny otwarcia zamku
Cennik



IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

SALA RYCERSKA / SALA BALOWA


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

SALA TRONOWA / POKÓJ AUDIENCJONALNY STARY


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

APARTAMENTY KRÓLA JEGOMOŚCI: POKÓJ ŻÓŁTY / POKÓJ SYPIALNY KRÓLA JEGOMOŚCI


bronne mu­ry miej­skie War­sza­wy wzno­szo­ne by­ły e­ta­pa­mi po­cząw­szy od oko­ło 1330 ro­ku do dru­giej po­ło­wy XVI stu­le­cia. Zam­knę­ły o­ne swo­im ob­wo­dem ob­szar Sta­re­go Mia­sta o po­wierz­chni 8,5 hek­ta­ra, a ich peł­na dłu­gość li­czy­ła 1200 met­rów. W skład u­moc­nień miej­skich wcho­dzi­ła pod­wój­na li­nia mu­rów skła­da­ją­ca się z niż­sze­go mu­ru zew­nętrz­ne­go i zwień­czo­nej kre­ne­la­żem, wy­so­kiej na 6 met­rów kur­ty­ny wew­nętrz­nej. Spraw­ność śred­nio­wiecz­nych for­ty­fi­ka­cji pod­no­si­ły wkom­po­no­wa­ne w ciąg ob­wa­ro­wań basz­ty: w mu­rze zew­nętrz­nym by­ło ich co naj­mniej dwa­naś­cie, a w mu­rze wew­nętrz­nym – sie­dem. Na po­cząt­ku XVI wie­ku w miej­scu roz­bu­do­wa­ne­go przed­bra­mia bra­my No­wo­miej­skiej wznie­sio­no po­tęż­ną bas­te­ję z prze­jaz­dem, zwa­ną Bar­ba­ka­nem. Po­łą­czo­na z kur­ty­ną mu­ru zew­nętrz­ne­go i zwień­czo­na oz­dob­ną at­ty­ką bu­dow­la po­sia­da­ła czte­ry pół­o­krąg­łe basz­ty ze strzel­ni­ca­mi, a jej głów­nym za­da­niem by­ło wzmoc­nie­nie trak­tu ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go łą­czą­ce­go dwa or­ga­niz­my miej­skie: Sta­re i No­we Mias­to. Sta­ran­nie od­bu­do­wa­ny Bar­ba­kan sta­no­wi dziś po­pu­lar­ne miej­sce spot­kań i ulicz­ną ga­ler­ię sztu­ki.


IMG BORDER=1 style=

BARBAKAN WARSZAWSKI W PÓŁNOCNEJ CZĘŚCI STAREGO MIASTA PRZY UL. NOWOMIEJSKIEJ



amek Kró­lew­ski stoi w po­łud­nio­wo-wschod­niej częś­ci Sta­re­go Mia­sta, w pół­noc­nym krań­cu Kra­kow­skie­go Przed­mieś­cia two­rzą­ce­go wraz z uli­cą No­wy Świat i Ale­ja­mi Ujaz­dow­ski­mi naj­bar­dziej re­pre­zen­ta­cyj­ny ciąg ko­mu­ni­ka­cyj­ny sto­li­cy. O ile do­tar­cie do za­byt­ku nie po­win­no sta­no­wić żad­ne­go pro­ble­mu, o ty­le kło­pot­li­we mo­że być zna­le­zie­nie miej­sca par­kin­go­we­go w roz­sąd­nej od nie­go od­leg­łoś­ci, choć bio­rąc pod uwa­gę wiel­kość mia­sta nie po­win­no być to aż tak trud­ne. W pro­mie­niu 200-300 met­rów na pół­noc od zam­ku, przy ul. Wy­brze­że Gdań­skie fun­kcjo­nu­je kil­ka pry­wat­nych par­kin­gów. Moż­na też wy­brać kie­ru­nek po­łud­nio­wy, na Ma­rien­sztat, gdzie w oko­li­cach ul. Fur­mań­skiej i Do­brej znaj­du­je się wie­le te­go ty­pu miejsc do­stęp­nych bez­poś­red­nio przy u­li­cach lub na pry­wat­nych pla­cach. (ma­pa zam­ków wo­je­wódz­twa)




1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce północnej i środkowej, Muza SA 1999
3. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
4. J. Lileyko: Zamek warszawski 1569-1763, Ossolineum 1984
5. A. R. Sypek: Zamki i warownie ziemi mazowieckiej, TRIO 2002


IMG BORDER=1 style=

WIDOK NA ZAMEK Z TARASU WIDOKOWEGO PRZY KOŚCIELE AKADEMICKIM ŚW. ANNY NA KRAKOWSKIM PRZEDMIEŚCIU


IMG BORDER=1 style=

PLAC ZAMKOWY Z KOLUMNĄ ZYGMUNTA, NA DRUGIM PLANIE BAZYLIKA ARCHIKATEDRALNA


W pobliżu:
Warszawa - Zamek Ujazdowski XVIIw., 4 km
Warszawa - zamek Ostrogskich XVIw., przebudowany, 1 km
Czersk - ruina zamku książęcego XIVw., 35 km



STRONA GŁÓWNA

tekst: 2004
fotografie: 2010, 2017
© Jacek Bednarek