STRONA GŁÓWNA

ZA GRANICĄ

MINIGALERIA

MAPKI

KSIĘGA GOŚCI

LITERATURA

KONTAKT
BARANÓW SANDOMIERSKI

BARCIANY

BARDO ŚLĄSKIE

BĄKOWA GÓRA

BESIEKIERY

BĘDZIN

BIERUTÓW

BIESTRZYKÓW

BOBOLICE

BOBROWNIKI

BODZENTYN

BOLKÓW

BORYSŁAWICE ZAMKOWE

BROCHÓW

BRODNICA

BRZEG

BUKOWIEC

BYDLIN

BYSTRZYCA KŁODZKA

CHĘCINY

CHOJNICA

CHOJNIK

CIECHANÓW

CIESZÓW

CIESZYN

CZARNY BÓR

CZERNA

CZERNINA

CZERSK

CZĘSTOCHOWA

CZOCHA

CZORSZTYN

DĄBRÓWNO

DRZEWICA

DZIAŁDOWO

DZIERZGOŃ

GDAŃSK

GIŻYCKO

GLIWICE

GŁOGÓW

GNIEW

GNIEWOSZÓW Z.SZCZERBA

GOLUB-DOBRZYŃ

GOŁAŃCZ

GOLCZEWO

GOŁUCHÓW

GOŚCISZÓW

GÓRA

GRODZIEC

GRÓDEK

GRUDZIĄDZ

GRZĘDY

GRZMIĄCA z.ROGOWIEC

INOWŁÓDZ

JANOWICE WIELKIE z.BOLCZÓW

JANOWIEC

JAWOR

JEZIORO GÓRECKIE

KAMIENIEC ZĄBKOWICKI

KAMIENNA GÓRA

KARPNIKI

KAZIMIERZ DOLNY

KĘTRZYN

KĘTRZYN - KOŚCIÓŁ

KIELCE

KLICZKÓW

KŁODZKO

KOŁO

KONARY

KONIN-GOSŁAWICE

KORZKIEW

KOWALEWO POMORSKIE

KOŹMIN WLKP.

KÓRNIK

KRAKÓW

KRAPKOWICE

KRAPKOWICE - OTMĘT

KRĘPCEWO

KRUSZWICA

KRZYŻNA GÓRA

KRZYŻTOPÓR

KSIĄŻ WIELKI

KUROZWĘKI

KWIDZYN

LEGNICA

LIDZBARK WARMIŃSKI

LIPA

LUBIN

LUTOMIERSK

ŁAGÓW

ŁĘCZYCA

ŁOWICZ

MAJKOWICE

MALBORK

MAŁA NIESZAWKA

MIĘDZYLESIE

MIĘDZYRZECZ

MIRÓW

MOKRSKO

MOSZNA

MSTÓW

MUSZYNA

MYŚLENICE

NAMYSŁÓW

NIEDZICA

NIDZICA

NIEMCZA

NIEPOŁOMICE

NOWY SĄCZ

NOWY WIŚNICZ

OGRODZIENIEC (PODZAMCZE)

OJCÓW

OLEŚNICA

OLSZTYN (JURA)

OLSZTYN (WARMIA)

OLSZTYNEK

OŁAWA

OŁDRZYCHOWICE KŁODZKIE

OPOCZNO

OPOLE GÓRKA

OPOLE OSTRÓWEK

OPORÓW

OSSOLIN

OSTRĘŻNIK

OSTRÓDA

OSTRÓW LEDNICKI

OTMUCHÓW

PABIANICE

PACZKÓW

PANKÓW

PASTUCHÓW

PIESKOWA SKAŁA

PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

PIOTRKÓW-BYKI

PIOTROWICE ŚWIDNICKIE

PŁAKOWICE

PŁOCK

PŁONINA

PŁOTY

PODZAMCZE z.OGRODZIENIEC

PODZAMCZE PIEKOSZOWSKIE

POKRZYWNO

POŁCZYN-ZDRÓJ

POZNAŃ

PRABUTY

PROCHOWICE

PROSZÓWKA z.GRYF

PRZEWODZISZOWICE

PSZCZYNA

PYZDRY

RABSZTYN

RACIĄŻEK

RADŁÓWKA

RADOM

RADZIKI DUŻE

RADZYŃ CHEŁMIŃSKI

RAJSKO

RAKOWICE WIELKIE

RATNO DOLNE

RAWA MAZOWIECKA

RESKO

ROGÓW OPOLSKI

ROŻNÓW ZAMEK DOLNY

ROŻNÓW ZAMEK GÓRNY

RYBNICA

RYBNICA LEŚNA

RYCZÓW

RYDZYNA

RZĄSINY

SANDOMIERZ

SIEDLĘCIN

SIEDLISKO

SIERADZ

SIERAKÓW

SIEWIERZ

SMOLEŃ

SOBKÓW

SOBOTA

SOCHACZEW

SOSNOWIEC

SREBRNA GÓRA

STARA KAMIENICA

STARE DRAWSKO

STARY SĄCZ

STRZELCE OPOLSKIE

SULEJÓW

SZAMOTUŁY

SZCZECIN

SZTUM

SZYDŁÓW

SZYMBARK

ŚWIDWIN

ŚWIEBODZIN

ŚWIECIE n.WISŁĄ

ŚWIECIE k.LEŚNEJ

ŚWINY

TORUŃ

TORUŃ z.DYBÓW

TUCZNO

TYNIEC

UDÓRZ

UJAZD k.TOMASZOWA

UJAZD KRZYŻTOPÓR

UNIEJÓW

URAZ

WAŁBRZYCH z.KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.STARY KSIĄŻ

WAŁBRZYCH z.NOWY DWÓR

WARSZAWA z.KRÓLEWSKI

WARSZAWA z.UJAZDOWSKI

WĄBRZEŹNO

WENECJA

WĘGORZEWO

WIELICZKA

WIELKA WIEŚ

WIERZBNA

WITKÓW

WLEŃ

WOJNOWICE

WOJSŁAWICE

WROCŁAW

WROCŁAW LEŚNICA

WYSZYNA

ZAGÓRZE ŚLĄSKIE

ZĄBKOWICE ŚLĄSKIE

ZBĄSZYŃ

ZŁOTORIA k.TORUNIA

ŹRÓDŁA

ŻAGAŃ

ŻARY

ŻELAZNO

ŻMIGRÓD


IMG BORDER=1 style=

ZAMEK W DZIAŁDOWIE WIDOK OD WSCHODU
TUTAJ NIEMAL WSZYSTKO WYGLĄDA JAK PRZED WIEKAMI...



e wczes­nym śred­nio­wie­czu o­ko­li­ce Dział­do­wa wraz z tzw. zie­mią sa­siń­ską sta­no­wi­ły od­ci­nek po­gra­ni­cza ma­zo­wiec­ko-prus­kie­go. W pierw­szej po­ło­wie XIII wie­ku te­re­ny te znaj­do­wa­ły się pod rzą­da­mi sy­na Kon­ra­da Ma­zo­wiec­kie­go, księ­cia ku­jaw­sko-łę­czyc­kie­go Ka­zi­mie­rza, któ­ry w 1257 od­stą­pił je bis­ku­po­wi cheł­miń­skie­mu. Pod ko­niec stu­le­cia o­sa­dę wraz z o­ko­licz­ną do­me­ną na­był Za­kon Krzy­żac­ki i do­ce­nia­jąc jej stra­te­gicz­ne po­ło­że­nie przys­tą­pił tu­taj o­ko­ło 1306 ro­ku do bu­do­wy no­we­go al­bo mo­der­ni­za­cji pier­wot­ne­go u­moc­nie­nia - sta­ro­prus­kie­go, drew­nia­ne­go jesz­cze gro­du. O­kres pow­sta­nia zam­ku w świet­le naj­now­szych ba­dań ar­che­o­lo­gicz­nych da­tu­je się na la­ta 30. XIV wie­ku. Sta­wia­no go wie­lo­e­ta­po­wo. Etap pierw­szy to bu­do­wa Do­mu Du­że­go, za­koń­czo­na przed 1344, czy­li jesz­cze przed pierw­szą lo­ka­cją mias­ta. W la­tach 1344-1383 wy­mu­ro­wa­no kur­ty­ny z gan­kiem ob­ron­nym o­ta­cza­ją­ce dzie­dzi­niec, a tak­że pop­rze­dzo­ną mos­tem zwo­dzo­nym i strze­żo­ną przez na­roż­ną wie­żę no­wą bra­mę wjaz­do­wą. Ko­lej­na fa­za roz­bu­do­wy wa­row­ni po­wią­za­na by­ła ze wzros­tem li­cze­bnoś­ci za­ło­gi w związ­ku z pod­nie­sie­niem ran­gi Dział­do­wa do sto­li­cy wój­tos­twa - zbu­do­wa­no wte­dy po­łud­nio­wo-wschod­nie o­raz pół­noc­no-za­chod­nie skrzyd­ła miesz­kal­ne, do­bu­do­wa­no pię­tro spich­le­rzo­we, zmie­nio­no też część po­dzia­łów wew­nętrz­nych.


IMG BORDER=1 style=

...ALE JUŻ Z TEJ PERSPEKTYWY
PATRZYMY I OCZOM NIE WIERZYMY


A TAK TO WYGLĄDAŁO NA DŁUGO PRZED ODBUDOWĄ


we pod­nie­sie­nie ran­gi i roz­bu­do­wa gra­nicz­nej twier­dzy by­ły za­pew­ne kon­sek­wen­cją zbroj­ne­go na­jaz­du li­tew­skie­go księ­cia Kiej­stu­ta, pod­czas któ­re­go znisz­cze­niu u­leg­ło lo­ko­wa­ne przez wiel­kie­go mis­trza Lu­dol­fa Ko­e­ni­ga mias­to. W 1409 ro­ku za­mek u­da­nie prze­szedł chrzest bo­jo­wy, pierw­sze bo­wiem ob­lę­że­nie ze stro­ny swe­go naj­więk­sze­go wro­ga - wojsk pol­skich, po­myśl­nie przetr­wał. Trzy­ma­ny przez szwaj­car­skie­go wój­ta Pio­tra Brei­ten Lan­den­ber­ge­ra gmach wy­bro­nił się z ob­lę­że­nia za­fun­do­wa­ne­go mu przez żoł­nie­rzy księ­cia ma­zo­wiec­kie­go Bo­les­ła­wa, któ­ry po­pro­wa­dził tę­dy eks­pe­dy­cję kar­ną w od­we­cie za krzyw­dy wy­rzą­dzo­ne przez kom­tu­ra os­tródz­kie­go Gam­ra­ta Pin­ze­nau. Rok póź­niej w o­ko­li­cach mias­ta za­trzy­ma­ła się ciąg­ną­ca na Grun­wald wiel­ka ar­mia pol­sko-li­tew­ska i w dniu 12 lip­ca wys­ła­ny przez Ja­gieł­łę je­den z od­dzia­łów wy­ko­rzys­tu­jąc znacz­ną prze­wa­gę mi­li­tar­ną bez wal­ki za­jął poz­ba­wio­ną zbroj­nej za­ło­gi wa­row­nię (Krzy­ża­cy w tym cza­sie or­ga­ni­zo­wa­li si­ły pod Ku­rzęt­ni­kiem). Po zwy­cięs­twie grun­wal­dzkim król od­dał Dział­do­wo księ­ciu Zie­mo­wi­to­wi Ma­zo­wiec­kie­mu, lecz gdy 24 wrześ­nia pol­ska ar­mia o­puś­ci­ła zie­mię prus­ką, za­led­wie dwa dni póź­niej prus­ki ry­cerz Piotr ze Sław­ko­wa pod­stę­pem od­bił za­mek i prze­ka­zał go Za­ko­no­wi. Ru­szy­ła wów­czas nie­miec­ka ma­chi­na zem­sty na tych miesz­kań­cach mias­tecz­ka, któ­rzy wcześ­niej sprzy­ja­li Po­la­kom, m.in. u­to­pio­no pro­bosz­cza o­raz wie­lu in­nych zwo­len­ni­ków Ko­ro­ny.


PANORAMA MIASTA Z 1684 ROKU WG CHRISTOPHA JOHANNA HARTKNOCHA, NA PIERWSZYM PLANIE (NIECO Z LEWEJ) ZAMEK


1440 ro­ku roz­go­ry­czo­ne w wy­ni­ku przy­mu­so­wych wy­so­kich świad­czeń od­pro­wa­dza­nych na rzecz Za­ko­nu mias­to przys­tą­pi­ło do o­po­zy­cyj­ne­go Związ­ku Prus­kie­go sku­pia­ją­ce­go sta­no­wą re­pre­zen­ta­cję spo­łe­czeń­stwa za­bor­cze­go Pań­stwa Krzy­żac­kie­go. Czter­naś­cie lat póź­niej, w dniu 4 lu­te­go 1454 Zwią­zek ten wy­po­wie­dział po­słu­szeń­stwo Za­ko­no­wi i zwró­cił się w kie­run­ku Ka­zi­mie­rza Ja­giel­loń­czy­ka, któ­ry wy­dał akt in­kor­po­ra­cji Pań­stwa Krzy­żac­kie­go do Rze­czy­pos­po­li­tej, co rów­na­ło się wy­po­wie­dze­niu woj­ny. Wkrót­ce Dział­do­wo zos­ta­ło o­pa­no­wa­ne przez woj­ska związ­ko­we - wa­row­nię szyb­ko za­jął Mi­ko­łaj z Wierz­bo­wa i prze­ka­zał w za­rząd Sław­ko­wi z Wierz­bor­ga. 13 lu­te­go 1455 ro­ku pod mu­ry miej­skie wró­ci­li Krzy­ża­cy. Zro­bi­li oni na ob­roń­cach na ty­le du­że wra­że­nie, że wys­tra­szo­ne i w du­żej częś­ci wciąż przy­chyl­ne im mias­to pod­da­ło się bez wal­ki. Za­mek od­mó­wił jed­nak ka­pi­tu­la­cji, a w re­zul­ta­cie po­pro­wa­dzo­ne­go przez wiel­kie­go kom­tu­ra Ur­ly­ka von Isen­ho­fe­na sztur­mu stro­na krzy­żac­ka po­nios­ła wy­so­kie stra­ty w lu­dziach. Mi­mo po­cząt­ko­wych suk­ce­sów Sław­ko zre­zyg­no­wał z ob­ro­ny i wa­row­nię pod­dał. Ob­jął ją za­cięż­ny ry­cerz Mu­żik ze Svi­na­wy, z po­cho­dze­nia Czech, któ­ry po­sia­dał roz­leg­łe kon­tak­ty w Pol­sce, ale po­mi­mo te­go już w pierw­szym ro­ku woj­ny prze­szedł na stro­nę krzy­żac­ką. O­bok Szum­bor­skie­go na­le­żał on do naj­bar­dziej od­da­nych Za­ko­no­wi czes­kich do­wód­ców płat­nych rot. Wkrót­ce za Niem­ca­mi nad­ciąg­nął z nie­licz­nym za­cięż­nym od­dzia­łem in­ny czes­ki do­wód­ca Jan Kol­da. Po­da­jąc się za wys­łan­ni­ka kom­tu­ra os­tródz­kie­go o­raz u­ży­wa­jąc je­go has­ła wszedł ze swym woj­skiem do Dział­do­wa, wy­ciął Krzy­ża­ków, mias­to spa­lił, zaś nie­po­kor­nych miesz­czan u­pro­wa­dził w nie­wo­lę. Póź­niej Dział­do­wo jesz­cze kil­ka­krot­nie prze­cho­dzi­ło z rąk do rąk, by w ro­ku 1466 na mo­cy pos­ta­no­wień po­ko­ju to­ruń­skie­go po­zos­tać przy Za­ko­nie.


SKRZYDŁO POŁUDNIOWE NA FOTOGRAFII Z OKOŁO 1900 ROKU


STAN PO ODBUDOWIE W LATACH 1911-12


ięk­sze dzia­ła­nia wo­jen­ne w o­ko­li­cy Dział­do­wa mia­ły miej­sce rów­nież w la­tach 1519-20 pod­czas os­tat­nie­go kon­flik­tu pol­sko-krzy­żac­kie­go. Po woj­nie na sku­tek se­ku­la­ry­za­cji i przej­ścia wiel­kie­go mis­trza Al­brech­ta Ho­hen­zol­ler­na na re­li­gię lu­te­rań­ską (za co zos­tał on przez pa­pie­ża wy­klę­ty i po chrześ­ci­jań­sku ska­za­ny za­ocz­nie na śmierć) Pańs­two Za­kon­ne przes­ta­ło ist­nieć, sta­jąc się de facto u­za­leż­nio­ną od Pol­ski częś­cią Prus zwa­ną Ksią­żę­cy­mi, a mias­to Dział­do­wo wyz­na­czo­ne zos­ta­ło na sto­li­cę ka­pi­ta­na­tu z re­zy­du­ją­cym tu u­rzęd­ni­kiem ksią­żę­cym - sta­ros­tą. Za­mek szyb­ko u­tra­cił do­tych­cza­so­we mi­li­tar­ne zna­cze­nie na rzecz funk­cji ad­mi­nis­tra­cyj­nych. Mieś­ci­ła się w nim kan­ce­la­ria sta­ros­ty, prze­trzy­my­wa­no tu­taj ak­ta, do­ku­men­ty i pis­ma u­rzę­do­we: księ­gę przy­wi­le­jów, spi­sy dóbr ziem­skich, księ­gę de­kre­tów, pro­to­ko­ły są­do­we o­raz res­kryp­ty i za­rzą­dze­nia ksią­żę­ce. Ja­ko pierw­szy spa­lo­nym w mar­cu 1520 przez kasz­te­la­na płoc­kie­go An­drze­ja Krzyc­kie­go zam­kiem za­rzą­dzał cho­rą­ży Zyg­munt Ła­szew­ski. W la­tach póź­niej­szych sta­no­wis­ko to pusz­cza­ne by­ło w dzier­ża­wę - naj­częś­ciej o­trzy­my­wa­li je wie­rzy­cie­le księ­cia, m.in.: Mel­chior Re­chen­berg (1526-40), hra­bia Ra­fał Lesz­czy­ński (1562-66) czy An­drzej Rusz­kow­ski (po 1565). Pod­czas re­mon­tu zam­ku w la­tach 1551-76 na­da­no mu częś­cio­wo szlif re­ne­san­so­wy zgod­nie z o­bo­wią­zu­ją­cą w tym cza­sie es­te­ty­ką. Po wy­bu­chu woj­ny pol­sko-szwedz­kiej (1655-60) na zam­ku dział­dow­skim przez dłuż­szy czas prze­by­wał król szwedz­ki Ka­rol X Au­gust przyj­mu­jąc tu­taj po­sel­stwa ro­syj­skie, an­giel­skie, sied­mio­grodz­kie i tu­rec­kie. W ro­ku 1723 wa­row­nię na 80 ko­lej­nych lat ob­ję­ła gmi­na kal­wiń­ska, któ­rej wła­dze prze­ka­zały trzy iz­by o­raz ka­pli­cę. Póź­niej gmach speł­niał już tyl­ko funk­cje gos­po­dar­cze i w po­ło­wie XIX stu­le­cia za­pad­ła de­cyz­ja o je­go częś­cio­wej roz­biór­ce. Pierw­sze dzia­ła­nia za­bez­pie­cza­ją­ce na zam­ku pod­ję­to w la­tach 1910-11 z myś­lą o przez­na­cze­niu go na ma­ga­zy­ny dla pro­duk­tów rol­ni­czych, ale I woj­na świa­to­wa, a póź­niej po­cis­ki ar­ty­le­ryj­skie w 1945 do­ko­na­ły ko­lej­nych znisz­czeń. Po woj­nie za­by­tek za­bez­pie­czo­no, a w 1973 roz­po­czę­to od­bu­do­wę skrzyd­ła za­chod­nie­go, któ­rą w wy­jąt­ko­wo niez­grab­nym sty­lu za­koń­czo­no na po­cząt­ku XXI wie­ku.


WNĘTRZA POŁUDNIOWEG SKRZYDŁA ZAMKU, PO PRAWEJ KAPLICA
FOTOGRAFIE Z LAT 50. XX STULECIA


DZIEDZINIEC ZAMKOWY, PRAWDOPODOBNIE 1. POŁOWA XX WIEKU



od bu­do­wę wa­row­ni wy­bra­no nie­wiel­kie mo­re­no­we wznie­sie­nie, któ­re na ten cel po częś­ci sztucz­nie u­for­mo­wa­no. Na wznie­sie­niu tym wy­sta­wio­no re­gu­lar­ne za­ło­że­nie z ce­gły, w przy­zie­miu z ka­mie­nia, o­par­te na za­ry­sie zbli­żo­nym do kwa­dra­tu o bo­ku o­ko­ło 46 me­trów. U pod­sta­wy je­go kra­wę­dzi po­pro­wa­dzo­no mur ob­ron­ny z wy­su­nię­ty­mi na­ro­ża­mi, a w o­brę­bie wy­zna­czo­nej przes­trze­ni wy­pro­wa­dzo­no mu­ry ob­wo­do­we zam­ku wy­so­kie­go, do któ­rych przys­ta­wio­no wew­nętrz­ną za­bu­do­wę. Głów­nym do­mem miesz­kal­nym, tzw. Do­mem Du­żym, by­ło skrzyd­ło po­łud­nio­wo-wschod­nie o wy­mia­rach 12x46 me­trów, pod­piw­ni­czo­ne i po­cząt­ko­wo dwu­kon­dyg­na­cyj­ne. Mieś­ci­ły się w nim m.in. kuch­nia, ka­pli­ca i re­fek­tarz, po­za tym we wschod­niej częś­ci nad kuch­nią u­sy­tu­o­wa­no dwie kom­na­ty - kan­ce­la­rię o­raz sy­pial­nię. Su­ro­we, ce­gla­ne e­le­wa­cje u­zys­ka­ły de­ko­ra­cję z ciem­nej ce­gły zen­drów­ki. Wjazd na wew­nętrz­ny dzie­dzi­niec pro­wa­dził przez prze­wie­szo­ny nad 9-met­ro­wej sze­ro­koś­ci fo­są i wspar­ty na ce­gla­nych fi­la­rach most zwo­dzo­ny o­raz bra­mę, któ­ra sta­ła w są­siedz­twie wie­ży głów­nej, zbu­do­wa­nej na pla­nie kwad­ra­tu o bo­ku 14 me­trów i wy­su­nię­tej z ob­wo­du mu­rów. W dol­nej kon­dyg­na­cji piw­nic tra­dy­cyj­nie mieś­ci­ło się wię­zie­nie. Na­roż­nik pół­noc­ny zam­ku wzmac­nia­ła kwa­dra­to­wa wie­ża, w wyż­szych par­tiach prze­cho­dzą­ca w oś­mio­bok. Pod ko­niec XIV wie­ku dom miesz­kal­ny pod­nie­si­ono o wy­po­sa­żo­ne w o­kien­ka strzel­ni­cze pięt­ro, na co dzień wy­ko­rzys­ty­wa­ne ja­ko skład żyw­noś­ci.




REKONSTRUKCJA ZAMKU Z XV WIEKU, ŹRÓDŁO: R.SYPEK "ZAMKI I OBIEKTY WAROWNE PAŃSTWA KRZYŻACKIEGO"


trak­cie od­bu­do­wy zam­ku po znisz­cze­niach na­jaz­dem li­tew­skim (któ­re mia­ło miej­sce w ro­ku 1376) zbu­do­wa­no wąs­kie skrzyd­ła: po­łud­nio­wo-za­chod­nie o­raz pół­noc­no-wschod­nie - o­byd­wa o funk­cjach miesz­kal­no-gos­po­dar­czych. Ko­mu­ni­ka­cję wew­nętrz­ną mię­dzy ni­mi za­pew­nia­ły częś­cio­wo nad­wie­szo­ne drew­nia­ne gan­ki. Dzie­dzi­niec zam­ko­wy od stro­ny pół­noc­no-za­chod­niej za­my­kał mur kur­ty­no­wy. Rów­no­leg­le do nie­go w od­leg­łoś­ci 5 me­trów pow­stał do­dat­ko­wy mur two­rzą­cy mię­dzy­mu­rze. Dru­gi człon zam­ku - o­pa­sa­ne od­dziel­ny­mi u­moc­nie­nia­mi ob­szer­ne gos­po­dar­cze przed­zam­cze - u­sy­tu­o­wa­ne by­ło od po­łud­nio­wo-za­chod­niej stro­ny na sty­ku z lo­ka­cyj­nym mias­tem. Głów­ny e­le­ment ob­ron­ny tej par­tii za­ło­że­nia sta­no­wi­ła czwo­ro­bocz­na wie­ża, któ­ra u­leg­ła znisz­cze­niu wraz z po­zo­sta­ły­mi bu­dyn­ka­mi pod­czas ob­lę­że­nia w kwiet­niu 1520 ro­ku. Za­mek z trzech stron o­ta­cza­ły bag­na, z czwar­tej zaś dos­tę­pu do nie­go bro­ni­ła rze­ka Dział­dów­ka.

PLAN ZAMKU W DZIAŁDOWIE, STAN Z OKOŁO 1400 ROKU:
1. DOM GŁÓWNY, 2. DOM PÓŁNOCNO-WSCHODNI, 3. WIEŻA GŁÓWNA, 4. WIEŻA PÓŁNOCNA, 5. PRZEJAZD BRAMNY,
6 SKRZYDŁO POŁUDNIOWO-ZACHODNIE (ODBUDOWANE), 7. DZIEDZINIEC, 8. STUDNIA



INWENTARYZACJA MURÓW SKRZYDŁA POŁUDNIOWEGO, RYSUNEK XIX-WIECZNY



o cza­sów współ­czes­nych w bar­dzo dob­rym sta­nie za­cho­wał się głów­ny bu­dy­nek miesz­kal­ny ze zdo­bio­nym szczy­tem, a tak­że mur ob­wo­do­wy od stro­ny za­chod­niej i pół­noc­nej, przy­zie­mia basz­ty pół­no­cnej, re­likt bra­my wjaz­do­wej o­raz dol­ne par­tie wie­ży przy­bram­nej. Przy­zie­mia skrzyd­ła za­chod­nie­go i basz­ty bra­mnej nie­daw­no nad­bu­do­wa­no kom­po­zyc­ją tzw. no­wo­czes­ną, któ­ra pa­su­je tu­taj jak la­kier­ki do dre­su. Ca­łość wy­glą­da dzi­wacz­nie i brzyd­ko. Cie­szyć się moż­na je­dy­nie z te­go, że wresz­cie za­by­tek ma o­pie­ku­nów i nie nisz­cze­je. Dziś miesz­czą się w nim u­rzę­dy miej­skie i sie­dzi­ba pa­na bur­mis­trza.


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

ZAMEK W DZIAŁDOWIE, STAN OBECNY



ta­cja PKP Dział­do­wo to wę­zeł ko­le­jo­wy na szla­kach War­sza­wa-Gdańsk, Ol­sztyn i Gru­dziądz. Mias­to po­sia­da rów­nież do­god­ne po­łą­cze­nia au­to­bu­so­we z Ol­sztyn­kiem, Ni­dzi­cą, Dą­brów­nem o­raz Lu­ba­wą. Za­mek le­ży na pra­wym brze­gu rze­ki Dział­dów­ki w po­łud­nio­wo-wschod­niej częś­ci mias­ta, 20 mi­nut mar­szu od dwor­ców PKP i PKS. Pod je­go bra­mą znaj­du­je się par­king dla u­rzęd­ni­ków, któ­ry w wee­ken­dy zaz­wy­czaj by­wa pus­ty.





1. B. Guerquin: Zamki w Polsce, Arkady 1984
2. M. Haftka: Zamki krzyżackie w Polsce, 1999
3. I. T. Kaczyńscy: Zamki w Polsce północnej i środkowej, Muza SA 1999
4. L. Kajzer, J. Salm, S. Kołodziejski: Leksykon zamków w Polsce, Arkady 2001
5. R. Sypek: Zamki i obiekty warowne Państwa Krzyżackiego, Agencja CB 2000


IMG  BORDER=1 style= IMG  BORDER=1 style=

NA MIEJSCU WIEŻY STOI TERAZ COŚ, CO PRZYPOMINA WIĘZIENIE (Z ZIELONYMI OKNAMI)



Nidzica - zamek prokuratorski XIVw., 23 km
Dąbrówno - relikty zamku krzyżackiego XVw., 26 km
Szreńsk - relikty zamku szlacheckiego XVIw., 30 km




STRONA GŁÓWNA

tekst: 2013
fotografie: 2005